Προς την κοινωνία του μίσους

Στην αρχή αυτής της τραγωδίας έγραφα για τον πόλεμο "όλων εναντίον όλων".

Σήμερα και μετά από μια σειρά εξελίξεων και κοινωνικών διεργασιών που συνεχίζουν να είναι υπό διαρκή διαμόρφωση, προκύπτει με διάφορα χαρακτηριστικά μια πορεία προς μια κοινωνία όπου το μίσος διαμορφώνει εν πολλοίς τις εξελίξεις.Και όχι μόνο με τις χαρακτηρισμένες Χρυσαυγήτικες λογικές και πρακτικές ή τις άλλες των μπαχαλάκηδων, αλλά σε ευρύ κοινωνικό καθημερινό πλαίσιο ,όπου ο καθένας τείνει να εξελιχθεί σε ένα τύπο "με το ζωνάρι λυμένο για καυγά".
Μεγάλο θέμα που δεν μπορώ να αναλύσω αρκετά σήμερα, αλλά να δώσω μερικές όψεις του απλά αξιοποιώντας τις αντιδράσεις που έπιασε το αυτί μου σήμερα μετά την σύλληψη και κακοποίηση των τεσσάρων στο Βελβεντό.

Σύντομα να υπογραμμίσω ότι για καθένα "καλά τους κάνανε" που άκουγα , εγώ σκεφτόμουνα ότι άλλο ένα "καλά κάνανε που πήραν τα Καλάσνικοφ" ακούγονταν κάπου εκείνη τη στιγμή. Και ανάμεσα σε αυτά τα "καλά κάνανε" και των δυο πλευρών, κάποιοι διπλανοί μας αύριο θα είναι όντως με τα Καλάσνικοφ ή τα ματσούκια στα χέρια.
Δυστυχώς η υποχώρηση της πολιτικής , δηλαδή της Δημοκρατίας  που εξασφαλίζει συνύπαρξη, και αφήνει την βία σε όλως εξαιρετικές περιπτώσεις να παίζει το ρόλο της "μαμής της Ιστορίας" (και υπό τη διαρκή αξιολόγηση της χρήσης της), οδηγεί στην βία σαν παραγωγό και γεννήτορα της Ιστορίας ασύδοτη , τραγικό υποκατάστατο του δημόσιου λόγου,σαν υλικό περιεχόμενο του μίσους που γεννάνε τα άγρια ένστικτα του ανθρώπου και που αιώνες "πολιτισμού " δεν κατάφεραν να εξαλείψουν .
Το λεπτό κέλυφος του "πολιτισμού" (λέξης με κοινή ρίζα με την Πόλη και την Πολιτική) σπάει τελικά πολύ εύκολα σε δύσκολες ώρες και μετατρέπει  την αντιπαράθεση και την πάλη των απόψεων , συμφερόντων και ιδεών σε μισαλλοδοξία .Όταν δε συναντάται με την" ιδεολογία" (δηλ την ψευδή συνείδηση των πραγμάτων) το κτήνος αποκτά πολύ καθημερινό πρόσωπο.Τόσο καθημερινό και διπλανό μας που δεν δικαιούμαστε να "πέφτουμε από τα σύννεφα".
Ο δρόμος έχει ανοίξει (αρχικά με φαινομενικά ασήμαντες συμπεριφορές) και τώρα έχει επεκταθεί από την Βουλή και τα τηλεοπτικά παράθυρα, ως την καθημερινή οργίλη συμπεριφορά στο δρόμο "δι΄ασήμαντον αφορμή" , και από τα σχολεία ως τις συμμορίες της γειτονιάς.

Ουδείς αθώος....

Το καράβι

                          

                               

Sergei Rachmaninoff plays his Piano Concerto No. 2 .

                                 

Αισχύλου Προμηθέας Δεσμώτης

Ανάπαυση δεν είναι η σιωπή, θρασύτητα δεν είναι.
Η σκέψη όμως η πολλή μου τρώει τα σωθικά μου,
κοιτάζοντας πως κατάντησα και πως περιφρονιέμαι.
Τον πλούτο που κατέχουνε οι Κύριοι οι νέοι
εγώ τον έδωσα και όχι κάποιος άλλος                            
το ξέρετε καλά αυτό, τι άλλο να σας πω;
Των ανθρώπων  όμως τα βάσανα με προσοχή ακούστε:
Την ομιλία εγώ την έδωσα, τη γνώση πάλι εγώ,
Κι εγώ βέβαια τους έμαθα τη σκέψη να ελέγχουν.
Και δεν τα λέω αυτά για να τους κατηγορήσω                      
Μα για να μάθουνε  καλά σε ποιον οφείλουνε
Αυτό που είναι τώρα.Κοίταζαν μα τίποτα δεν έβλεπαν,
Θόρυβοι ήτανε ο,τι κι αν ακούγαν
Μα σαν μορφές σε όνειρο περνούσαν τη ζωή τους
Αδυνατώντας να διακρίνουνε τα πράγματα μεταξύ τους               
Και ούτε με τούβλα έχτιζαν σπίτια φωτεινά
Μα ούτε και με ξύλα  τρύπες άνοιγαν στη γη
Και ζούσανε εκεί, μακρυά απ’ το φως του ήλιου.
Δεν καταλαβαίνανε χειμώνας εάν ήτανε,
λουλουδιασμένη άνοιξη,ή πλούσιο καλοκαίρι                      
τίποτα δεν διέκριναν, αυτή ήταν η ζωή τους,
μέχρι που εγώ τους έμαθα
πότε τα άστρα δύουν και πότε ανατέλλουν.
Και τους αριθμούς τους δίδαξα, πολύ σπουδαία γνώση,
Αλλά και τα γράμματα, μα πιο πολύ τη μνήμη                         
Που είναι μητέρα των τεχνών, πολύ εργατική.
Και πρώτος εγώ τα έβαλα τα ζώα στο ζυγό
Σαν δούλοι να δουλεύουνε με το κεφάλι κάτω
Τους ανθρώπους να απαλλάξουν απ τον πολύ το μόχθο
Και άλογα υπάκουα στο άρμα έζεψα εγώ,                           
Σύμβολο και στόλισμα της άπληστης αρπαγής.
Εγώ μονάχα έφτιαξα καράβια φτερωτά,
Γρήγορα οχήματα τον πόντο ν’ αλωνίζουν.
Κι αν επινόησα πολλά για χάρη των ανθρώπων
Τίποτα δεν μπόρεσα για μένα να σκεφτώ,                       
πως απ’ αυτά τα βάσανα μια μέρα θα ξεφύγω

Αγγελοκρουσίες

του Γιώργου Μαλούχου

Η απελπισία γεννά παραισθήσεις. Ετσι, σύμφωνα με έναν νεόκοπο μύθο που κυριαρχεί εσχάτως στη σκέψη πολλών στην Αθήνα, μετά τις γερμανικές εκλογές το Βερολίνο θα επιτρέψει να κοπεί νόμισμα.
Το «σενάριο» είναι ότι η καγκελάριος Μέρκελ θα πάει έτσι μέχρι τις γερμανικές εκλογές, θα τις κερδίσει με τη στάση που έχει στην ευρωπαική κρίση και η οποία σαφώς και συνεχώς επιδοκιμάζεται από τους Γερμανούς πολίτες στις δημοσκοπήσεις (μην μπερδεύουμε τις τοπικές εκλογές με αυτή τη στάση για την Ευρώπη, είναι εντελώς άλλη υπόθεση) και, στη συνέχεια, θα χαλαρώσει τους όρους. Αρα, ας τα βγάλουμε πέρα ως τότε και από τον Οκτώβριο θα έρθει η «μεγάλη ανατροπή».
Ελπίζει κανείς ότι τουλάχιστον η κυβέρνηση δεν πέφτει στον πειρασμό να τρέφει τέτοιες αυταπάτες και να τρέφεται από αυτές.
Πρώτον, η άποψη ότι η Γερμανίδα καγκελάριος πρόκειται να κατέβει στο λαό της με ένα πρόγραμμα που θα έρθει η ίδια αμέσως μετά να το ανατρέψει αν νικήσει με αυτό, το μόνο που δείχνει, είναι ότι όσοι σκέπτονται ένα τέτοιο σενάριο, απλώς δεν έχουν καταλάβει τίποτα. Το να προβάλει κανείς τις χείριστες ελληνικές πολιτικές συνήθειες στη γερμανική πολιτική απλώς υπογραμμίζει το συνολικό κενό κατανόησης, αν και το κάνει με τρόπο εκκωφαντικό…
Δεύτερον, στη Γερμανία, η κυβέρνηση έχει ξεκαθαρίσει άπειρες φορές και σε όλους τους τόνους και τους χρόνους ότι κάτι τέτοιο δεν πρόκειται να συμβεί. Κι όμως, εδώ, κάποιοι αρνούνται να πάρουν το Βερολίνο στα σοβαρά: είναι μεγάλο λάθος τους.
Η Γερμανία δεν πρόκειται να μετακινηθεί ούτε στο ελάχιστο. Αντιθέτως, η νέα κυβέρνηση Μέρκελ, αν, όπως όλα δείχνουν, η καγκελάριος επανεκλεγεί, θα έχει πια κάθε λόγο να φτάσει αυτή την πολιτική μέχρι το τέλος. Αλλωστε, η πολιτική αυτή δεν καθορίζεται πια μόνον από το Βερολίνο: η Γερμανία έχει φροντίσει πλήρως τη θεσμική ευρωπαική θωράκισή της με το Σύμφωνο Ανταγωνιστικότητας και το Δημοσιονομικό Σύμφωνο.
Ετσι, όχι χρήμα δεν πρόκειται να τυπωθεί, αλλά ούτε καν το πάλαι ποτέ «ευρωομόλογο» δεν μπορεί να συζητηθεί ξανά: ποιος δεν θυμάται τον Μπαρόζο ή τον Βαν Ρομπάι που τα ζητούσαν; Τους έχει ακούσει κανείς να μιλάνε γι αυτό εδώ και πολύ καιρό; Όχι…
Ψευδαισθήσεις μπορεί να τρέφει ο καθένας. Όμως η πολιτική είναι αυτή και δεν αλλάζει. Και αν η Ελλάδα δεν έχει συνειδητοποιήσει αυτή τη θεμελιώδη πια πραγματικότητα, απλώς κοροιδεύει και πάλι τον εαυτό της. Όμως, δεν έχει πια κανένα τέτοιο περιθώριο. Εκτός πια κι αν κατέβηκαν οι άγγελοι εξ ουρανού και κάτι μας είπαν…

ΒΗΜΑ 1/2/2013

What is life

                                George Harrison
                     

                                
                               

Νυχτερινό

                                       

                                 

Η κρίση είχε τη δική της ιστορία

Του Γιάννη Βούλγαρη

Πέντε χρόνια μετά το ξέσπασμα της παγκόσμιας και τρία μετά την εκρηκτική εκδήλωσή της στην Ελλάδα, η κρίση έχει πια τη δική της ιστορία, τους δικούς της σταθμούς, τις δικές της αλλαγές φάσης. Η εξέλιξή της καθορίστηκε από τον τρόπο που συναρθρώθηκαν στη ζωή και στις αντιλήψεις των πολιτών η παγκόσμια και η ευρωπαϊκή κρίση με την εθνική. Μπορούμε να διακρίνουμε τρεις ώς τώρα φάσεις, αναλόγως με ποια διάσταση προείχε κάθε φορά στον δημόσιο λόγο και στον τρόπο που οι πολίτες προσλαμβάνανε την κρίση. Και η σειρά ήταν η παγκόσμια, η εθνική και τέλος η ευρωπαϊκή. Η βαρύτητα που κάθε διάσταση προσέλαβε δεν ήταν ένα αντικειμενικό μέγεθος, αλλά αποτέλεσμα της συγκυρίας, των λύσεων που δίνονταν ή επιχειρούνταν, του κομματικού ανταγωνισμού και της επικοινωνιακής προπαγάνδας.

Η πρώτη φάση ήταν εκείνη της υποτιθέμενης ελληνικής «ανοσίας» που λανσαρίστηκε τη διετία 2008-09 από τους κυβερνητικούς ιθύνοντες της ΝΔ. Κατ' αυτήν, η κρίση ήταν παγκόσμια αλλά οι επιπτώσεις της στην Ελλάδα θα ήταν περιορισμένες γιατί η οικονομία της δεν ήταν «ανοιχτή» και οι τράπεζες δεν είχαν εμπλακεί στα τοξικά παράγωγα. Ο δημόσιος λόγος εστιαζόταν κυρίως στην παγκόσμια διάσταση της κρίσης και οι μαρξιστικές ή κεϊνσιανές ερμηνείες αναζωογονήθηκαν για να σηματοδοτήσουν την «αλλαγή εποχής» και το τέλος του «νεοφιλελευθερισμού». Στο εθνικό επίπεδο η πεποίθηση ή το πρόσχημα της «ανοσίας» επέφερε την κυβερνητική απραξία και παράλληλα ενθάρρυνε τη δημαγωγία των αντιπολιτεύσεων.

Η δεύτερη φάση που διατρέχει χοντρικά το 2010 ήταν η βίαιη αφύπνιση και η συνειδητοποίηση της άτυπης χρεοκοπίας της χώρας - αν και δεν έγιναν αμέσως αντιληπτές η ένταση και η διάρκεια του προβλήματος. Η εθνική διάσταση της κρίσης ήρθε στο προσκήνιο. Ο δημόσιος λόγος διαπίστωνε αναδρομικά τις δομικές ανισορροπίες του «μεταπολιτευτικού μοντέλου», οι οποίες ανατράπηκαν όταν άλλαξε το διεθνές οικονομικό περιβάλλον. Η ευρωπαϊκή διάσταση της κρίσης ήταν ακόμα υποβαθμισμένη στον δημόσιο λόγο. Εξάλλου, οι ορθές διαπιστώσεις για τις εθνικές ανισορροπίες συμπαρασύρθηκαν συχνά από μια μηδενιστική και ισοπεδωτική καταγγελία της «Μεταπολίτευσης» ως «κλεπτοκρατίας», γεγονός που θα τροφοδοτήσει συν τω χρόνω την «αντιπολιτική» και θα σχετικοποιήσει τη δημοκρατία ως κατάκτηση. Το Μνημόνιο έχει ασφαλώς ξεσηκώσει μεγάλο μέρος της κοινής γνώμης, αλλά δεν έχει ακόμα ανατάξει το κομματικό σκηνικό, εξού και το κυβερνών κόμμα ΠΑΣΟΚ διατηρεί ακόμα δυνάμεις.

Η τρίτη φάση διαρκεί χοντρικά το 2011 και φτάνει ώς τις πρώτες εκλογές, τον Μάιο του 2012. Σημαδεύεται πρακτικά από την αναστροφή της προηγούμενης. Το «φάρμακο» υποσκελίζει την ασθένεια ή, αλλιώς, η κριτική στο Μνημόνιο περιθωριοποιεί τις αναφορές στα αίτια της χρεοκοπίας. Πράγματι, οι αλλεπάλληλες διαπραγματεύσεις με τους δανειστές και οι επιπτώσεις των περικοπών του Μνημονίου μονοπωλούν τον εθνικό δημόσιο λόγο. Η μαζική πρόσληψη της κρίσης μεταβάλλεται καθώς έρχεται σε πρώτο πλάνο η ευρωπαϊκή της διάσταση τόσο για το μερτικό της ευθύνης που είχε η λειψή «αρχιτεκτονική του ευρώ» όσο και για τις «συνταγές» που επέβαλαν οι ευρωπαίοι εταίροι. Ο λόγος περί «κατοχής» διαχέεται, τα αντιγερμανικά στερεότυπα ανασύρονται από το σεντούκι. Η τομή Μνημόνιο - Αντιμνημόνιο καθιερώνεται και αποδιαρθρώνει τον δικομματισμό, ετοιμάζοντας τον εκλογικό σεισμό του 2012. Ο χώρος και το λόμπι της δραχμής ενισχύονται, όπως και ο ευρωσκεπτικισμός, χωρίς όμως να πάρουν το πάνω χέρι. Πράγματι, οι δεύτερες εκλογές τον Ιούνιο του 2012 θα πιστοποιήσουν την υπεροχή και την αντοχή της φιλοευρωπαϊκής Ελλάδας.

Η συνάρθρωση της παγκόσμιας, της ευρωπαϊκής και της εθνικής διάστασης της κρίσης περιπλέχτηκε στην περίπτωση της Ελλάδας, λόγω της ιδιαίτερης μορφής ή, καλύτερα, του διαφορετικού «προσήμου» που προσέλαβε η εθνική σε σχέση με την παγκόσμια κρίση. Πράγματι, η παγκόσμια καταγράφηκε ως κρίση του παγκοσμιοποιημένου χρηματοπιστωτικού καπιταλισμού και είχε επίκεντρο τις ΗΠΑ όπου μπλοκαρίστηκε αν δεν εξαντλήθηκε, ο νεοφιλελεύθερος κύκλος συσσώρευσης 1980-2008. Η κρίση διαχύθηκε ως κρίση των τραπεζών και φούσκα της οικοδομής σε όλη την Ευρώπη, περιλαμβανομένου του Νότου (διαφοροποιημένα στην Πορτογαλία). Αντίθετα στην Ελλάδα το «πρόσημο» της εθνικής κρίσης ήταν διαφορετικό, σχεδόν αντίθετο. Κρίση του κράτους. Κρίση του κρατικιστικού - συντεχνιακού μοντέλου που δομικά είχε φτάσει στα όριά του, αλλά κατέρρευσε μόλις στέρεψε η διεθνής χρηματοδότησή του. Σε αυτή την αντινομία προστέθηκαν η ιδιομορφία και η περιπλοκή της ευρωζώνης. Ενα κοινό νόμισμα ορφανό, χωρίς κράτος και κανονική Κεντρική Τράπεζα πίσω του, ώστε να αντιμετωπίσει ενιαία και έγκαιρα την κρίση. Κι από την άλλη, μια κοινή θεσμική μορφή που δεν επιτρέπει την κλασική χρεοκοπία σε χώρα-μέλος, ακόμα και αν ο πλούσιος Βορράς θα το επιθυμούσε πολύ - μαζί με κάποιους ιθαγενείς που αναπολούσαν το παράδειγμα της Αργεντινής. Η επιστημονική και πολιτική ανάλυση προσφέρει ασφαλώς ερμηνείες που συνδυάζουν τον ενιαίο χαρακτήρα της παγκόσμιας κρίσης με τη «διαφοροποιημένη ανάλυση» για κάθε χώρα και περιοχή. Αλλά η πρόσληψη αυτής της συνάρθρωσης από την κοινωνία είναι πολύ πιο αντιφατική, ασυνεχής, μεταβαλλόμενη και συγκρουσιακή, πόσω μάλλον που δεν πρόκειται για διανοητική άσκηση, αλλά για σκληρή πραγματικότητα.

Σε κάθε περίπτωση, πολλά δείχνουν ότι τώρα έχει ανοίξει η τέταρτη φάση της κρίσης η οποία μπορεί να σημάνει την οριστική έξοδο από τη συγκαλυμμένη χρεοκοπία και την απαρχή μιας ανάκαμψης. Η ΕΕ δήλωσε καθαρά την πρόθεσή της να μείνει η Ελλάδα στο ευρώ. Η ελληνική κοινή γνώμη επιβεβαιώνει καθαρά τη φιλοευρωπαϊκή επιλογή της. Η ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ επιχειρεί να αποδεσμευτεί από τις προηγούμενες ακρότητες της αριστερής εθνικοφροσύνης και του αντιμνημονιακού λαϊκισμού, να βρει διεθνή νομιμοποίηση και με κινήσεις στο εξωτερικό να «περικυκλώσει» κατά τη μαοϊκή τακτική την κομματική της βάση στο εσωτερικό. Οι εξαλλοσύνες περί «εθνικής προδοσίας» και «ξένης κατοχής» περιορίζονται όλο και περισσότερο εκεί που ταιριάζουν. Στη φασιστική Χρυσή Αυγή και στον παρανοϊκό ακροδεξιό λαϊκισμό των ΑΝΕΛ. Δυστυχώς όμως και σε κρίσιμους κρατικούς μηχανισμούς, όπως δείχνει η περίπτωση των δικαστών που επιχειρούν επανειλημμένα να ποινικοποιήσουν την πολιτική ζωή.

Υπάρχουν πλέον οι προϋποθέσεις ώστε η ελληνική κοινωνία να συγκλίνει σε μια πιο συνεκτική αντίληψη για την κρίση και να διαμορφώσει ένα εθνικό σχέδιο για το μέλλον συναρθρώνοντάς το δυναμικά με την ευρωπαϊκή και την παγκόσμια διάσταση.

 Αλλά η ισορροπία είναι ασταθής όπως δείχνει η επικαιρότητα.

 

NEA 26/1/2013

Τι χρειάζονται οι ποιητές σε χαλεπούς καιρούς;

Στο μεταξύ πολλές φορές μου φαίνεται πως είναι πιο καλά να κοιμηθείς
 παρά να  βρίσκεσαι έτσι χωρίς σύντροφο και να επιμένεις τόσο.
Και τι να κάνεις μέσα στην αναμονή, και τι να πείς;
Δεν ξέρω. Κι οι ποιητές τι χρειάζονται σε χαλεπούς καιρούς;
(Φ.Χέντερλιν)

Επιθυμίες
Σαν σώματα ωραία νεκρών που δεν εγέρασαν
και τάκλεισαν, με δάκρυα, σε μαυσωλείο λαμπρό,
με ρόδα στο κεφάλι και στα πόδια γιασεμιά --
έτσ' οι επιθυμίες μοιάζουν που επέρασαν
χωρίς να εκπληρωθούν· χωρίς ν' αξιωθεί καμιά
της ηδονής μια νύχτα, ή ένα πρωί της φεγγερό.
(Κωνσταντίνος Π. Καβάφης )

Η σονάτα του σεληνόφωτος

"Ἄφησέ με ναρθῶ μαζί σου. Τί φεγγάρι ἀπόψε! Εἶναι καλὸ τὸ φεγγάρι, - δὲ θὰ φαίνεται ποὺ ἄσπρισαν τὰ μαλλιά μου. Τὸ φεγγάρι θὰ κάνει πάλι χρυσὰ τὰ μαλλιά μου. Δὲ θὰ καταλάβεις. Ἄφησέ με νἄρθω μαζί σου.

Ὅταν ἔχει φεγγάρι, μεγαλώνουν οἱ σκιὲς μὲς στὸ σπίτι, ἀόρατα χέρια τραβοῦν τὶς κουρτίνες, ἕνα δάχτυλο ἀχνὸ γράφει στὴ σκόνη τοῦ πιάνου λησμονημένα λόγια - δὲ θέλω νὰ τ᾿ ἀκούσω. Σώπα.

Ἄφησέ με νἄρθω μαζί σου λίγο πιὸ κάτου, ὡς τὴ μάντρα τοῦ τουβλάδικου, ὡς ἐκεῖ ποὺ στρίβει ὁ δρόμος καὶ φαίνεται ἡ πολιτεία τσιμεντένια κι ἀέρινη, ἀσβεστωμένη μὲ φεγγαρόφωτο τόσο ἀδιάφορη κι ἄϋλη, τόσο θετικὴ σὰν μεταφυσικὴ ποὺ μπορεῖς ἐπιτέλους νὰ πιστέψεις πὼς ὑπάρχεις καὶ δὲν ὑπάρχεις πὼς ποτὲ δὲν ὑπῆρξες, δὲν ὑπῆρξε ὁ χρόνος κ᾿ ἡ φθορά του. Ἄφησέ με νἄρθω μαζί σου.

Θὰ καθίσουμε λίγο στὸ πεζούλι, πάνω στὸ ὕψωμα, κι ὅπως θὰ μᾶς φυσάει ὁ ἀνοιξιάτικος ἀέρας μπορεῖ νὰ φαντάζουμε κιόλας πὼς θὰ πετάξουμε, γιατί, πολλὲς φορές, καὶ τώρα ἀκόμη, ἀκούω τὸ θόρυβο τοῦ φουστανιοῦ μου, σὰν τὸ θόρυβο δυὸ δυνατῶν φτερῶν ποὺ ἀνοιγοκλείνουν, κι ὅταν κλείνεσαι μέσα σ᾿ αὐτὸν τὸν ἦχο τοῦ πετάγματος νιώθεις κρουστὸ τὸ λαιμό σου, τὰ πλευρά σου, τὴ σάρκα σου, κι ἔτσι σφιγμένος μὲς στοὺς μυῶνες τοῦ γαλάζιου ἀγέρα, μέσα στὰ ρωμαλέα νεῦρα τοῦ ὕψους, δὲν ἔχει σημασία ἂν φεύγεις ἢ ἂν γυρίζεις οὔτε ἔχει σημασία ποὺ ἄσπρισαν τὰ μαλλιά μου, δὲν εἶναι τοῦτο ἡ λύπη μου - ἡ λύπη μου εἶναι ποὺ δὲν ἀσπρίζει κ᾿ ἡ καρδιά μου. Ἄφησέ με νἄρθω μαζί σου".

 (Γιάννης Ρίτσος)

Υποκατάστατο

Σκορπίζουν τῶν δακρύων οἱ μεγάλες συγκεντρώσεις.

Μνήμη καὶ παρὸν ψάχνουν νὰ κρυφτοῦν ἀπὸ τὴ διαύγειά τους.

Ἀραιὰ ποῦ καὶ ποῦ καμιὰ τουφεκιὰ πότε ἀπὸ κεῖνο τὸ εὐκρινὲς χαράκωμα ἡ λύπη πότε ἀπὸ ἀμυδρότερο.

Στρατηγικὴ νὰ δείξει τάχα ὅτι ἔρχονται ἐνισχύσεις.

Ἂς παραδοθεῖ. Ἔχει σχεδὸν ἐπικρατήσει ἡ φωτογραφία σου.

Ἐξαπλώθηκε ὅπου βρῆκε ἄμαχη ἐπιφάνεια ἀποδεκατισμένη αἴσθηση πρόθυμη γιὰ γαλήνη.

Ἀνεμίζει στῶν βλεμμάτων τὰ ὑψώματα ὄχι σὰν ἔθιμο ἀδρανὲς μελαγχολικὸ μὰ ὡς γενναῖος συκοφάντης τῆς ἀπώλειάς σου.

Μέρα τὴ μέρα πείθει πῶς τίποτα δὲν ἄλλαξε ὅτι ἤσουν πάντα ἔτσι, ἀπὸ χαρτὶ ἐκ γενετῆς φωτογραφία σὲ συνάντησα ἀνέκαθεν πὼς ἔτσι σ᾿ ἀγαποῦσα γυρολόγα ἀπὸ εἰκόνα σὲ ἀπεικόνιση κι ἀπὸ ἀπεικόνιση σὲ εἰκόνα σου ἀρκέστηκα.

Μνήμη καὶ παρὸν πρέπει νὰ κρυφτοῦν ἀπὸ τὴ διαύγειά τους.

Ἀραιὰ ποῦ καὶ ποῦ καμιὰ τουφεκιὰ ἀμυδρὴ. Μαρτυρία ὑπέρ σου ἡ λύπη ἂς παραδοθεῖ.

Ὁ μόνος ἀξιόπιστος μάρτυρας ὅτι ζήσαμε εἶναι ἡ ἀπουσία μας.

(Κική Δημουλά)

Ένας χρόνος χωρίς τον Θόδωρο