Εγκώμιο του έρωτα

Διαβάζοντας το «Éloge de l’amour» [Εγκώμιο του έρωτα] του Αλαίν Μπαντιού

Πρέπει να ξαναεπινοήσουμε τον έρωτα, αυτό το ξέρουμε.

Αρτύρ Ρεμπώ, Μια εποχή στην κόλαση

Για τον Αλαίν Μπαντιού η ύπαρξη της φιλοσοφίας προσδιορίζεται από τέσσερις όρους, τέσσερις διαδικασίες αλήθειας, και αυτές είναι: η επιστήμη (και πιο συγκεκριμένα το μάθημα), η τέχνη (και πιο συγκεκριμένα το ποίημα), η πολιτική (και πιο συγκεκριμένα η πολιτική στην υποκειμενική της διάσταση ή πολιτική χειραφέτησης) και ο έρωτας (και πιο συγκεκριμένα η διαδικασία που εισάγει στη διάσταση της αλήθειας τη διάζευξη των έμφυλων θέσεων). Δεν είναι λοιπόν τυχαίο πως διατυπώνει ένα «Εγκώμιο του έρωτα» σε μια συζήτηση με τον Νικολά Τουόν, αρχικά στο πλαίσιο του Φεστιβάλ της Αβινιόν το 2008, κατόπιν σε βιβλίο που εκδόθηκε το 2009 στις εκδόσεις Flammarion.

Με αφετηρία μια διαφήμιση του σάιτ γνωριμιών Meetic, ο Μπαντιού προχωρά σε ένα στοχασμό πάνω στον έρωτα ως διαδικασία διακινδύνευσης, πολύ διαφορετική από τον έρωτα μηδενικού ρίσκου που διαφημίζει η εποχή του καταναλωτισμού και των διαδικτυακών γνωριμιών, και διαγιγνώσκει την ανάγκη να επανεπινοήσουμε τον έρωτα με βασικά στοιχεία του το ρίσκο και την περιπέτεια, ενάντια στην ασφάλεια του ασφαλιστικού συμβολαίου και την άνεση των περιορισμένων απολαύσεων.

Ο έρωτας απειλείται, υποστηρίζει ο γάλλος φιλόσοφος, από μια φιλελεύθερη λογική της εμπορευματοποίησης και του μηδενικού ρίσκου, από μια λογική που θεωρεί ως κινητήρια δύναμη της ζωής το ατομικό συμφέρον. Για τον Μπαντιού, ο έρωτας είναι μια κατασκευή αλήθειας, της αλήθειας του Δύο, μιας κατασκευής του κόσμου βασισμένης όχι στην ταυτότητα αλλά στη διαφορά. Η συνάντηση, τυχαίο και συγκυριακό γεγονός με μαγική διάσταση, αποτελεί συμβάν που όμως καλεί τους εραστές να εργαστούν πάνω στη διάρκεια. Και διευκρινίζει: «ως “διάρκεια” δεν εννοούμε κατά κύριο λόγο ότι ο έρωτας πρέπει να διαρκέσει, να είμαστε ερωτευμένοι πάντα, ή για πάντα. Πρέπει να αντιληφθούμε πως ο έρωτας επινοεί έναν διαφορετικό τρόπο διάρκειας μέσα στη ζωή. Ότι, στη δοκιμασία του έρωτα, η ύπαρξη του καθενός έρχεται αντιμέτωπη με μια νέα χρονικότητα». Όπως το ποίημα, λέει πιο κάτω, είναι για τον Μαλλαρμέ μια λέξη προς λέξη νίκη επί του τυχαίου, έτσι και η κατασκευή του έρωτα επιχειρεί σημείο προς σημείο να κατασκευάσει από την τυχαιότητα της συνάντησης τη διάρκεια, να εγγράψει την αιωνιότητα στο χρόνο.

Ο έρωτας ως συμβάν και διαδικασία αλήθειας συνιστά κάτι που υπερβαίνει τη μαγεία της συνάντησης, χωρίς ωστόσο να την υποτιμά. Δεν ταυτίζεται με τη στρατηγική σαγήνης του Δον Ζουάν, απαιτεί δέσμευση, καθημερινή δουλειά και πίστη για να μετατρέψει το τυχαίο, τη συμπτωματική συνάντηση σε πεπρωμένο. Δεν είναι μια ψευδαίσθηση που συγκαλύπτει την επιθυμία αναπαραγωγής, ούτε μια διαδικασία αυτογνωσίας μέσω της απόλαυσης και διά του άλλου. Και δεν είναι πάντα μια διαδικασία ειρηνική. Έχει βίαιες συγκρούσεις, αληθινά βάσανα, περιορισμούς, χωρισμούς, δράματα, φόνους ή αυτοκτονίες. Εκεί ίσως πατά και η προπαγάνδα ενός έρωτα ασφαλούς, χωρίς ρίσκο. Όμως η αλήθεια δεν μπορεί να κατασκευαστεί στην ασφάλεια ενός συμβολαίου.

Έρωτας και πολιτική

Ως διαδικασία αλήθειας ο έρωτας βρίσκεται κοντά στην πολιτική, στην τέχνη και στην επιστήμη. «Η ερωτική ευτυχία», λέει ο Μπαντιού, «είναι η απόδειξη πως ο χρόνος μπορεί να φιλοξενήσει την αιωνιότητα. Μια τέτοια απόδειξη είναι ο πολιτικός ενθουσιασμός όταν συμμετέχουμε σε μια επαναστατική δράση, η απόλαυση που προσφέρουν τα έργα τέχνης και η σχεδόν υπερφυσική χαρά που νιώθουμε όταν καταλαβαίνουμε επιτέλους, σε βάθος, μια επιστημονική θεωρία». Και στον έρωτα και στην πολιτική έχουμε επίσης συμβάντα, διακηρύξεις, πίστη. Αν ο έρωτας είναι η κατασκευή του Δύο, «η πολιτική δράση καθιστά αλήθεια αυτό για το οποίο είναι ικανό το συλλογικό. Παραδείγματος χάρη είναι ικανό για ισότητα; Είναι ικανό να ενσωματώσει το ετερογενές; Να σκεφτεί πως δεν υπάρχει ένας μόνο κόσμος;» Ό,τι είναι για την πολιτική η εξουσία, το Κράτος, είναι για τον έρωτα η οικογένεια, η ίδια ένταση, η ίδια απειλή διάψευσης της ελπίδας.

Όμως στην πολιτική υπάρχουν εχθροί, ενώ στον έρωτα δράματα. Το πρόβλημα στην πολιτική είναι ο έλεγχος του μίσους και όχι της αγάπης. Λέει ο Μπαντιού: «στην πολιτική, όπου υπάρχουν εχθροί, ένας από τους ρόλους της οργάνωσης, όποια κι αν είναι αυτή, είναι να ελέγξει, δηλαδή να εξαλείψει, κάθε φαινόμενο μίσους. Κάτι που δεν σημαίνει βέβαια επ’ ουδενί, “να κηρύξει την αγάπη”, αλλά –κι αυτό είναι ένα μείζον διανοητικό πρόβλημα– να ορίσει τον πολιτικό εχθρό με τη μεγαλύτερη δυνατή ακρίβεια και αυστηρότητα. Και όχι, όπως συνέβαινε σε όλη σχεδόν τη διάρκεια του προηγούμενου αιώνα, με τον πιο αόριστο και ευρύ τρόπο».

Στην εποχή μας που έχουμε την αίσθηση πως πολλές από τις σταθερές καταρρέουν, οι φιλόσοφοι ξαναστρέφονται στον έρωτα, στον επαναπροσδιορισμό του ως μιας ελάχιστης σταθεράς. Ο Μπαντιού το κάνει αυτό από την πλευρά της διαφοράς. Ο έρωτας είναι γι’ αυτόν μια κατασκευή με βάση τη διαφορά, εκεί που ο συντηρητισμός αναζητά την ασφάλεια της ταυτότητας, την υπεράσπιση των «δικών μας αξιών». Ο έρωτας είναι εμπιστοσύνη στη διαφορά, ενώ η αντίδραση είναι καχύποπτη απέναντί της. Υπερασπιζόμενοι τον έρωτα έναντι της ταυτοτικής λατρείας της επανάληψης, υπερασπιζόμαστε το μοναδικό, το μη επαναλαμβανόμενο, το ξένο και το περιπλανώμενο. Μ’ αυτή την έννοια, αναγνωρίζουμε και τη δυνατότητα του συλλογικού να συμπεριλάβει ολόκληρο τον κόσμο, υπερβαίνοντας κάθε εξωπολιτική διαφορά. Και εδώ συναντά με έναν τρόπο την έννοια του κομμουνισμού. Μόνο που στον έρωτα δεν υπάρχουν εχθροί ή ο εχθρός είναι πάντα ο εαυτός μας.

Έφη Γιαννοπούλου ,RedNoteBook

To gamification της ζωής

του Γιάννη Μαλεγκάνου

«Ερχόμαστε από μια σκοτεινή άβυσσο. Καταλήγουμε σε μια σκοτεινή άβυσσο. Το μεταξύ φωτεινό διάστημα το λέμε ζωή.»
Νίκος Καζαντζάκης

Η ζωή δεν έχει νόημα. Κανένα. Είμαστε αποτέλεσμα και αναπόσπαστο κομμάτι μιας υπεραιώνιας κοσμικής διαδικασίας με αμφίβολη αρχή, χαοτική εξέλιξη και βέβαιο τέλος. Δεν υπάρχει κανένα νόημα δοσμένο από καμία αρχή: ανθρώπινη, «Θεία» ή άλλη. Δεν υπάρχει «αντικειμενικό» νόημα της ζωής, όχι τέτοιο που να καλούμαστε εν τη γενέσει μας να εκπληρώσουμε μυστικιστικά με την πάροδο των χρόνων.

Το νόημά μας οφείλουμε να το επινοήσουμε. Να μπούμε στο παιχνίδι. Σε κάποιο από τα άπειρα παιχνίδια που η ζωή απλόχερα προσφέρει, και δεν το λέει. Παιχνίδια αναζήτησης, περιέργειας, τόλμης, κινδύνου, επιμονής κι υπομονής. Οφείλουμε να μπούμε στο παιχνίδι, ο καθένας στο δικό του, μπας και νοηματοδοτήσουμε «το μεταξύ (σκοτεινών αβύσσων) φωτεινό διάστημα...» που ο Καζαντζάκης αποκαλεί ζωή.
Βρεθήκαμε τυχαία εδώ στο ξέφωτο. Κανείς δε μας ρώτησε αν θέλουμε, κανείς δε μας είπε ότι το ξέφωτο νομοτελειακά οδηγεί σε γκρεμό. Τι απομένει; Το παιχνίδι. Το gamification της ζωής. Η επινόηση του νοήματος. Η δημιουργική εφεύρεσή του και το fair-play. Εδώ και τώρα, στο σπιθαμιαίο αυτό ξέφωτο.

Gamification, λοιπόν. Με δουλειά ή χωρίς. Μόνος, μοναχικός ή με «συνάφειες». Ευτυχής ή δυστυχής. Με όλα ή από το τίποτα. Παιχνίδια υπάρχουν, άπειρα κι ενδιαφέροντα, που το άθροισμά τους λέγεται «ζωή». Αρκεί κανείς να ανοίξει τις πόρτες του μυαλού, αφήνοντας λίγο φως ενόρασης να διαπεράσει τα κλειστά παραθυρόφυλλα της δοτής «πραγματικότητας», και το παιχνίδι ξεκινά... με νόημα. Αν στο παιχνίδι περάσει όμορφα κι ο άγνωστος «δίπλα», η επόμενη τερματική άβυσσος υπόσχεται να μας υποδεχτεί δίχως πόνο.
Αντί ευχών.

www.protagon.gr  26/1/2014

Για τον Θόδωρο

                                 


TO METEΩPO BHMA TOY ΠEΛAPΓOY  (σενάριο)

Και µην ξεχνάς ότι ήρθε η ώρα πάλι για ταξίδι. 
O άνεµος φυσάει τα µάτια σου µακριά. 

Tο τζιπ του στρατού που έρχεται από το βάθος, αφήνει τον κεντρικό δρόµο και
µπαίνει προσεχτικά σ' ένα χωµατόδροµο. Στη συµβολή µια ταµπέλλα «Συνοριακή
Ζώνη. Απαγορεύεται η φωτογράφιση».
O συνταγµατάρχης που κάθεται δίπλα στο οδηγό, ένας άντρας στα 50, µε φαρδιούς
ώµους και ηλιοκαµένο πρόσωπο, γυρίζει πίσω στον Αλέξανδρο και το συνεργείο.
―Τώρα καταλαβαίνετε γιατί σας είπα ν' αφήσετε το αυτοκίνητό σας στο στρατόπεδο. H
συνοριακή ζώνη είναι
συχνά υπονοµευµένη ζώνη. Θα κινδυνεύατε να µπείτε σε ναρκοπέδια.
O Αλέξανδρος δεν απαντάει. Κοιτάει το λασπωµένο δρόµο και τα γυµνά δέντρα. O
συνταγµατάρχης µοιάζει ενοχληµένος.
―Σας περίµενα χτες. Έτσι έλεγε η διαταγή από τη µεραρχία.
―∆εν υπολογίσαµε την απόσταση, παρεµβαίνει ένας από το συνεργείο.
Κάναµε 18 ώρες!
―Τι γυρεύετε εδώ πάνω; H περιοχή δεν προσφέρεται για εκδροµές.
―∆εν σας είπαν, απορεί ο Αλέξανδρος.
―Αόριστα. Τα ρεπορτάζ στα σύνορα.
―Ξέρετε µ' αφορµή αυτό που έγινε στον Πειραιά...
―Κατάλαβα, µουρµουρίζει ο αξιωµατικός.
∆εν µοιάζει να τον ενθουσιάζει η ιδέα.
Λίγο µετά στην στροφή του δρόµου βλέπουν µια µεγάλη σιδερένια γέφυρα.
«Mπελεϋ» τις λέγανε τον καιρό του πολέµου. Ιδιόµορφη, απλώνει το σκουριασµένα
φτερά της πάνω από τον Έβρο, το πλατύ ποτάµι που αποτελεί το φυσικό σύνορο
µεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας και πιο πάνω µεταξύ Ελλάδας, Τουρκίας,
Βουλγαρίας. Το ελληνικό φυλάκιο βρίσκεται κρυµµένο, σχεδόν αθέατο, µέσα σε
πυκνή βλάστηση. Κοντά στο ποτάµι στην όχθη σχεδόν, το παρατηρητήριο.
Προβάλλει πανύψηλο, πάνω από τις κορφές των γυµνών δέντρων σαν παράξενο πουλί.
Φρουροί παντού µε όπλο στο χέρι.
Μια µικρή οµάδα στρατιωτών βγαίνει από το φυλάκιο και παρατάσσεται.
O συνταγµατάρχης χαιρετά τον νεαρό αξιωµατικό.
―Τι γίνεται υπολοχαγέ;
Έπειτα παρουσιάζει τους στρατιώτες.
Παιδιά από διάφορα σηµεία της χώρας. Ντροπαλοί µπροστά στην κάµερα, έπειτα
ξεθαρρεύουν και µιλάνε για την εµπειρία του να ζει κανείς στα σύνορα. Ένας απ'
αυτούς λέει ότι δεν φοβάται παρά µόνο τη βουή του ποταµού τη νύχτα. Κάποιος
άλλος, την ώρα που δεν περνάει, ένας τρίτος τη λάθος κίνηση που µπορεί να 'ναι
µοιραία.
O συνταγµατάρχης οδηγεί τον Αλέξανδρο και το συνεργείο στη γέφυρα. Τα
φαγωµένα σανίδια τρίζουν κάτω από τα πόδια τους. Περπατάνε αργά, προσεχτικά µε
το νου στους απέναντι.
O αξιωµατικός εξηγεί τι είναι γι' αυτόν σύνορο, σύνορα, ορισµός. H τουρκική
φρουρά από απέναντι βλέποντας τους να προχωρούν πάν στη γέφυρα έχει
ανησυχήσει. Ένας στρατιώτης µε το αυτόµατα σε στάση αναµονής. O αξιωµατικός
τους, παρακολουθεί το γεγονός µε τη διόπτρα. O συνταγµατάρχης µε τον Αλέξανδρο
και το συνεργείο φτάνουν στο κέντρο της γέφυρας. Κάτω από τα πόδια τους το
ποτάµι βουίζει αργοσάλευτο. Βλέπουν τότε µπροστά τους πάνω στο ξύλινο πάτωµα της γέφυρας τρεις χρωµατιστές λουρίδες, τριάντα πόντους η καθεµιά.

Άσπρη για την ουδέτερη ζώνη στη µέση. Κόκκινη για την Τουρκία και γαλάζια για
την Ελλάδα. Μια περίεργη στενόµακρη σηµαία που χωρίζει τη γέφυρα στα δυο. Τα 
σύνορα. 

O συνταγµατάρχης πατάει τη γαλάζια γραµµή. Μένει ακίνητος µια στιγµή. 
Έπειτα σηκώνει το ένα πόδι και στέκει έτσι σαν  πελαργός. 
Στρέφει το κεφάλι του στον Αλέξανδρο. 
―Αν κάνω ένα βήµα, λέει χαµογελώντας αινιγµατικά, είµαι... αλλού... 
Γυρίζει και κοιτάζει τον τούρκο φρουρό. 
―... ή πεθαίνω, συµπληρώνει. 
Σιωπή. Το βουητό του ποταµού.

Σκάνδαλα και αλλαγή φρουράς

Από την εποχή ακόμα της πρώτης δημοκρατίας στην Αθήνα, όταν ο Φειδίας κατηγορήθηκε για κλοπή του χρυσού του αγάλματος της Αθηνάς , για να πληγεί ο Περικλής από τους αντιπάλους του, η διάσταση του σκανδάλου σαν πολιτικό εργαλείο ήταν παρούσα στην δημόσια πολιτική πολεμική.

Ανεξάρτητα από τη βασιμότητα ή όχι των κατηγοριών κάθε  φορά, το παιχνίδι αυτό παίχτηκε πολλές φορές και συνεχίζει να παίζεται.Δυστυχώς δε με πολλές φορές ολέθρια αποτελέσματα (π.χ η επιχείρηση «καθαρά χέρια» στην Ιταλία οδήγησε σε 15 χρόνια Μπερλουσκονισμού, ο οποίος ήταν  ένα σκάνδαλο καθ’ αυτό).Το θέμα μας εδώ δεν είναι το αν υπάρχουν σκάνδαλα ή όχι.Προφανώς και καθημερινά εξελίσσονται μικρά και μεγάλα σκάνδαλα,μικρά τμήματα των οποίων κάποια στιγμή αποκαλύπτονται. Παρ΄ότι δεν είναι αυτό το θέμα του παρόντος σημειώματος, δύο μόνο παρατηρήσεις που κάποια στιγμή θα τις ξαναδούμε πιο αναλυτικά.

Μείζονα αιτία των σκανδάλων στην πολιτική (και δε μιλάμε εδώ για αιτίες αναγόμενες  στην ανθρώπινη φύση που προφανώς ισχύουν και αφορούν την καθημερινή ζωή δημόσια και ιδιωτική) αποτελεί το λεγόμενο «πολιτικό χρήμα», δηλαδή σε τελική ανάλυση τις απαιτούμενες δαπάνες για την διεξαγωγή από τους διάφορους φορείς της δημόσιας ζωής του πολιτικού παιγνίου.Η «χρηματοποίηση» της πραγματικής ανάγκης αυτής οδηγεί σε αυτό που ονομάστηκε διαπλοκή με την οικονομία.Είτε μισοφανερή όπως στις ΗΠΑ , είτε υποκρυπτόμενη όπως στην Ευρώπη, η χρηματοδότηση των φορέων πολιτικής είναι παρούσα σαν ζήτημα και εδώ υποκρισίες δε χωράνε.Στα πλαίσια αυτά, μικρό μερίδιο του χρήματος αυτού καταλήγει και σε προσωπικές  τσέπες.

Μια δεύτερη πλευρά  αφορά στο θέμα του ξεπλύματος του μαύρου χρήματος σε παγκόσμια κλίμακα.Είναι αφελές να πιστεύει κανείς ότι το χρήμα προερχόμενο από εγκληματικές δραστηριότητες (εμπόριο όπλων, ναρκωτικών, ανθρώπων κ.λ.π) παραμένει στα μπαούλα των εγκληματιών και δεν εισέρχεται στην κανονική οικονομική δραστηριότητα.Και είναι τόσο πολύ, που μέθοδοι όπως τα «πλυντήρια του Αλ Καπόνε» δεν επαρκούν για την διαδικασία αυτή.Μια επισκόπηση των όσων συμβαίνουν στην Τουρκία είναι ένα τρανταχτό παράδειγμα που αφορά για αρχή μόνο ξέπλυμα 87 δις (!) δολαρίων της παρακαυκάσιας μαφίας.

Το εργαλείο των σκανδάλων στην πολιτική ζωή αρχίζει να δουλεύει από την ώρα που το στοιχείο του «ηθικού πλεονεκτήματος» υποκαθίσταται από  μια ατέρμονη ηθικολογία, μια εξαιρετικά σύνθετη κοινωνική διαδικασία με πολλές πλευρές που θα άξιζε να μελετηθεί.Μια ιστορική επισκόπηση μας πείθει ότι το φαινόμενο υπερδιογκώνεται όταν επίκειται μια «αλλαγή φρουράς» συνήθως όχι απλώς σε πολιτικό άλλα σε επιχειρηματικό επίπεδο, σε επίπεδο διάταξης δυνάμεων.Να μην ξεχνάμε ότι η κρίση του ’89 στην Ελλάδα (γύρω από ένα σκάνδαλο πάλι), οδήγησε σε δύο σημαντικές αποφάσεις και μάλιστα από Οικουμενική κυβέρνηση. Εκχώρηση αδειών τηλεοπτικών καναλιών που ακόμα παραμένουν προσωρινές , και εκχώρηση ψηφιακών συνδέσεων ΟΤΕ στον Κόκκαλη.Το εκ των υστέρων ονομαζόμενο «σύστημα των νταβατζήδων» θεμελιώθηκε τότε και διαρκεί ακόμα.

Μέσα στην διαδικασία χρεοκοπίας της χώρας που είναι σε εξέλιξη από το 2009 και θα διαρκέσει πολύ ακόμα, μάλλον φτάσαμε στην φάση αυτή.Αναπόφευκτα θα φτάναμε και εδώ κάποια στιγμή, σε μια ιστορική περίοδο που κρατικό χρήμα για επιχειρηματικές δραστηριότητες δεν υπάρχει και το τραπεζικό σύστημα-καίριος κόμβος κάθε δραστηριότητας – δεν μπορεί να αναπαράγει με ελευθερία το διαπλεκόμενο σύστημα των θαλασσοδανείων, μιας και αυτό χρεοκόπησε όπως και η χώρα.

Η αναδιάταξη μόλις ξεκίνησε.Στο χώρο των στρατιωτικών προμηθειών (άμεσα συνδεδεμένων με το ξέπλυμα βρώμικου χρήματος, αλλά και το πολιτικό χρήμα), καίγονται όλοι οι ενδιάμεσοι «αντιπρόσωποι» για να υπάρξει νέα φρουρά. Στο σκάνδαλο του ΤΤ, τα πράγματα είναι εμφανώς πιο περίπλοκα.Εδώ- δηλαδή στο σύνολο του τραπεζικού συστήματος και όχι στο από άποψη μεγέθους ασήμαντο ΤΤ-  είναι ο κόμβος που κράτος, πολιτικά συμφέροντα, επιχειρηματικές δυναστείες αλλά και οι λεγόμενες μικρομεσαίες επιχειρήσεις όλα μαζί ένα κουβάρι είναι σφιχταγκαλιασμένα .

Οι εξελίξεις είναι ακόμα μπροστά.Προς το παρόν κύρια πλευρά που διακινείται είναι η δασκαλίστικου τύπου διαπίστωση «να γιατί χρεοκοπήσαμε», που θέλει να αποκρύψει και τις πραγματικές αιτίες και τα αναδεικνυόμενα διακυβεύματα.Που θέλει δηλαδή να υποκαταστήσει την πολιτική από την ηθικολογία και την διαμάχη συμφερόντων από την ίντριγκα και το κουτσομπολιό.

Ας το πούμε καθαρά , για μην είμαστε τουλάχιστον «πεφτοσυνεφάκηδες» στην πορεία. Το μεγαλύτερο ποσοστό των επιχειρηματιών κάθε είδους και μεγέθους θα χάσουν με τη μια ή την άλλη μορφή τις επιχειρήσεις τους μέχρι το τέλος αυτού του δρόμου, μέχρι τη νέα ισορροπία.Και φυσικά το ίδιο αφορά και τους πολιτικούς σχηματισμούς και το πολιτικό προσωπικό.

Στο μπουρδέλο ή στο μοναστήρι;

Του Δημήτρη Καμπουράκη

Ο ψυχρά διορατικός Εμίλ Σιοράν με είχε προειδοποιήσει από πολύ νωρίς: Ο άνδρας μετά τα πενήντα του, έχει να διαλέξει ανάμεσα στον δρόμο για το μοναστήρι και τον δρόμο για το μπουρδέλο. Είναι βέβαια γνωστό το καπρίτσιο της ανάγνωσης, να μας κοινοποιεί τα πιο καθοριστικά εδάφια της στον πιο λάθος χρόνο μας. Ως ευρισκόμενος λοιπόν τότε στην πρώτη μου νεότητα, είχα καγχάσει. Οι λειψές δεκαετίες που σήκωνα στους ώμους μου, με βεβαίωναν ότι το μυστηριώδες σταυροδρόμι βρισκόταν εξορισμένο πέρα απ’ την άκρη των οριζόντων μου. Πιθανότατα να το πέρασα απλώς για φιλοσοφικό αντικατοπτρισμό, πιστεύοντας ίσως πως τέτοιο σταυροδρόμι δεν υπήρχε καν. Κι όμως, διαγενομένης της πρωτοχρονιάς, ξάφνου έφθασα.

Εδώ που τα λέμε, έκαστος εξ ημών (κατά την πνευματική του τάξη) έχει λάβει απανωτές και παντοειδείς προειδοποιήσεις. Παρά ταύτα, η άφιξη κάθε υποψήφιου γερόντιου στις παρυφές του φοβερού τρίστρατου, είναι συνυφασμένη με ένα είδος τραυματικής έκπληξης. Φρονίμως ποιών ο Πλάστης, τοποθέτησε το κρίσιμο όριο μεταξύ της (απερχόμενης) νεότητας και του (επερχόμενου) γήρατος, όχι στο ορατό τέλος κάποιας ευθύγραμμης λεωφόρου αλλά πάνω σε μια κλειστή στροφή της. Άλλως, κάθε ευταξία της «παραγωγικής» περιόδου της ζωής μας θα πήγαινε περίπατο, κακοξοδεμένη μέσα σε πρόωρα (άρα ανώφελα) υπαρξιακά ερωτήματα. Κοντολογίς, ανακαλύπτουμε το δίλημμα αιφνιδίως και με το γκάζι στο τέρμα. 

Μπουρδέλο ή μοναστήρι λοιπόν; Απόφαση που πρέπει να λάβω ακαριαία, στον ανύπαρκτο χρόνο μιας ανάσας, καθότι αποτελεί ίδιον του ανθρώπου να επιβεβαιώνει αενάως τον Αλεξανδρινό, μη όντας ποτέ έτοιμος από καιρό. Το λοιπόν, κάτω από ποια πνευματική στέγη και υπό το κράτος ποίων νόμων θα διαχειριστώ την αναβλύζουσα κατάθλιψη, η οποία αρχίζει ύπουλα να γεμίζει τα κενά κύμβαλα της τεστοστερόνης μου; Πού, άραγε, να κατευθύνω εφεξής τη διακονία μου; Στην εκ νέου ανακάλυψη της ξεχασμένης ψυχής μου ή στην πεισματική άμυνα του κορμιού μου απέναντι στον χρόνο; Εν ολίγοις, καταφυγή μου θα είναι η ευσέβεια ή ο κυνισμός; Εδώ σε θέλω.

Και μη σπεύσετε αφελώς να μου προτείνετε και τα δυο παράλληλα, διότι τότε έχετε πλήρη άγνοια των πραγματικών διλημμάτων και τρίστρατων της ζωής. Τα μπουρδέλα και τα μοναστήρια που σέβονται τον εαυτό τους, ακόμα κι αν ο διάολος κάποια στιγμή τα συστεγάσει, ποτέ δεν σμίγουν τη βαθύτερη αποστολή τους, ότι γι' αυτήν υπάρχουν. Το μπουρδέλο οδηγεί στον παράδεισο και το μοναστήρι στην κόλαση. Το ερώτημα είναι πού αξίζουμε και πού επιθυμούμε να καταλήξουμε.

www.protagon.gr

Τραπεζική ένωση «απάτη» φτιάχνει η Ευρώπη

Sony Kapoor*

Οι τυμπανοκρουσίες για την τραπεζική ενοποίηση έχουν καταπνίξει τις πιο σημαντικές και επείγουσες συζητήσεις για την αντιμετώπιση της σοβαρής κρίσης στην Ευρώπη. Η ΕΕ συζητά με τέτοια σοβαρότητα πόσο σημαντικό είναι να «επιτευχθεί πρόοδος στην τραπεζική ενοποίηση» που οι πολίτες θα μπορούσαν ακόμη και να πιστεύουν ότι είναι δώρο Θεού προς την ανθρωπότητα – ή τουλάχιστον ότι θα μπορούσε να ανακόψει την κρίση στην ευρωζώνη.Βεβαίως τίποτε τέτοιο δεν ισχύει. Το πακέτο που συμφωνήθηκε για την τραπεζική ενοποίηση αυτή την εβδομάδα αποτελεί, στην καλύτερη περίπτωση,αποπροσανατολισμό από την αντιμετώπιση της κρίσης. Στη χειρότερη περίπτωση, μπορεί να λειτουργήσει αντιπαραγωγικά σε μακροπρόθεσμη βάση.

Η τραπεζική ενοποίηση προέκυψε ως ιδέα στο αποκορύφωμα της κρίσης, όταν η αποχώρηση της Ελλάδας από την ευρωζώνη ήταν μία ρεαλιστική πιθανότητα και το ενδεχόμενο μαζικής φυγής των καταθετών από τις ευάλωτες τράπεζες της Ισπανίας δεν άφηνε τους Ευρωπαίους αξιωματούχους να κοιμηθούν τη νύχτα.

Δεδομένου του γερμανικού βέτο στα ομόλογα ευρωζώνης και γενικότερα στη δημοσιονομική ενοποίηση, η τραπεζική ενοποίηση προέκυψε ως εναλλακτική. Στόχος θεωρητικά ήταν να ευθυγραμμιστούν όλες οι ευρωπαϊκές τράπεζες, υπό την προστατευτική ομπρέλα της ευρωπαϊκής εποπτείας, η στήριξη των ευρωπαϊκών κεφαλαίων και η ευρωπαϊκή εγγύηση καταθέσεων.
Επισημαίνοντας την αμοιβαιοποίηση των κινδύνων που δημιουργούνται από τις τράπεζες, οι αξιωματούχοι ήθελαν να καθησυχάσουν τους πανικοβλημένους καταθέτες, ώστε να κρατήσουν τα χρήματά τους στις τράπεζες της περιφέρειας. Ήταν μία έξυπνη ιδέα που μετέφερε το μήνυμα ότι η πολιτική της ΕΕ δεν βρισκόταν σε αδιέξοδο, ενώ η αλήθεια ήταν ακριβώς το αντίθετο. Αυτό που μείωσε τελικά τον πανικό στις αγορές ήταν η υπόσχεση του Μάριο Ντράγκι, του προέδρου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, ότι θα πράξει «ότι χρειάζεται». Όποιος αποδίδει την ανάκτηση της εμπιστοσύνης των αγορών στην πρόοδο για την τραπεζική ενοποίηση, δεν είναι ειλικρινής.

Η Γερμανία ήταν δύσπιστη θεωρώντας ότι η τραπεζική ενοποίηση είναι ουσιαστικά δημοσιονομική ενοποίηση από την πίσω πόρτα. Και έτσι ήταν. Άλλοι πίστεψαν ότι πρόκειται για ένα ουσιαστικό βήμα για την εύρυθμη λειτουργία της νομισματικής ένωσης μακροπρόθεσμα. Οι πιο θερμοί υποστηρικτές της όμως, συνέχιζαν να«πουλάνε» την τραπεζική ενοποίηση ως μέσο για την αντιμετώπιση της σημερινής κρίσης και άλλων που θα μπορούσαν να προκύψουν στο μέλλον. Δεδομένου ότι τα πάντα πλέον στηρίζονται στην πρόοδο που επιτυγχάνεται στο μέτωπο της τραπεζικής ενοποίησης, αντιλαμβάνεται κανείς πόσο επιτυχημένη ήταν η προσπάθειά τους.

Η Γερμανία εξ αρχής έθεσε βέτο στην κατανομή των κινδύνων και του κόστους από τα αποκαλούμενα «κληροδοτημένα προβλήματα» των τραπεζών της περιφέρειας. Έτσι, οι αξιωματούχοι στην Ευρώπη ελεύθερα παραδέχονται ότι η τραπεζική ενοποίηση θα έχει πολύ περιορισμένη σχετικότητα – αν όχι μηδενική – με την αντιμετώπιση της τρέχουσας κρίσης. Τι ήταν τόσο επείγον, λοιπόν, που να δικαιολογεί την κατασπατάληση κάθε πολύτιμου πολιτικού κεφαλαίου σε αυτό το έργο;
Σίγουρα μας έχει αποπροσανατολίσει από μέτρα που πραγματικά θα βοηθούσαν τα άμεσα προβλήματά μας. Ακόμη χειρότερα, μπορεί να μεγεθύνουμε τελικά τα ίδια προβλήματα που μας οδήγησαν εξ αρχής στην κρίση. Η ΕΕ έχει μπερδέψει τις προτεραιότητές της, καθώς ωθεί την ολοκλήρωση των χρηματοοικονομικών αγορών, ενώ οι αγορές προϊόντων, υπηρεσιών και εργασίας παραμένουν βαθιά κατακερματισμένες.

Προτού ξεσπάσει η χρηματοοικονομική κρίση είδαμε σε λειτουργία την σκιώδη τραπεζική ενοποίηση, με τις πλεονάζουσες γερμανικές (και όχι μόνο) αποταμιεύσεις να κυνηγούν υψηλότερες αποδόσεις και να περνούν ελεύθερα τα σύνορα. Συνέβαλαν να δημιουργηθούν φούσκες στις αγορές κατοικιών στην Ισπανία και την Ιρλανδία και επέτρεψαν στην ελληνική κυβέρνηση να ξεσαλώσει με το δανεισμό.

Μέχρι εκείνο το μοιραίο Σεπτέμβριο του 2008, αυτές οι διασυνοριακές ροές χρηματοδότησης υπερήφανα χαρακτηρίζονταν απόδειξη της επιτυχίας του ευρωπαϊκού οικοδομήματος. Ελάχιστη σημασία δόθηκε στο πως πραγματικά επενδύθηκαν αυτά τα κεφάλαια ή στον αντίκτυπο που είχαν για την πραγματική οικονομία.

Σχεδόν σε μία νύχτα, αυτό το σύμβολο τιμής μετονομάστηκε σε «ανισορροπία». Αυτή η αναγνώριση όμως, η οποία παραδέχεται ότι οι διαβόητες ανισορροπίες στα ισοζύγια τρεχουσών συναλλαγών αποτελούν πρόβλημα, έγινε πολύ αργά. Όπως παραδεχθήκαμε πολύ αργά ότι η εάν η πραγματική οικονομία είναι κατακερματισμένη τότε δεν έχει τον αντισταθμιστικό μηχανισμό προσαρμογής.
Το πιο σημαντικό μάθημα από την κρίση της ευρωζώνης είναι η επείγουσα ανάγκη να ελαχιστοποιηθεί το κενό ανάμεσα στον ενοποιημένο χρηματοοικονομικό κλάδο και την κατακερματισμένη πραγματική οικονομία. Αυτή ήταν η κινητήριος δύναμη της έκθεσης του Μάριο Μόντι – του πρώην πρωθυπουργού της Ιταλίας που έχει πλέον εξαφανιστεί από το προσκήνιο - για το μέλλον της ενιαίας αγοράς. Η ταξιαρχία της τραπεζικής ενοποίησης έχει καταφέρει τον τερματισμό όλων των συζητήσεων για την αναζωογόνηση της ενιαίας αγοράς, την ολοκλήρωση στον κλάδο υπηρεσιών και τη βελτίωση της κινητικότητας των εργαζομένων.

Ότι κι αν συμφωνηθεί στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο για την τραπεζική ενοποίηση δεν θα καταφέρει τίποτα για την αντιμετώπιση της μεγάλης κρίσης στην οποία παραμένει βυθισμένη η ευρωζώνη. Τουναντίον. Διευρύνοντας το χάσμα μεταξύ του καλά ενοποιημένου χρηματοοικονομικού κόσμου και της πραγματικότητας μίας διηρημένης αγοράς προϊόντων, υπηρεσιών και εργασίας μπορεί να αυξάνουμε τους κινδύνους για το μέλλον.
Η τραπεζική ενοποίηση - απάτη που βρίσκεται επί τάπητος θα μας προστατεύσει ελάχιστα από αυτούς τους κινδύνους.

*Ο Sony Kapoor είναι διευθυντής του think tank της Re-Define

ΠΗΓΗ: FT.com

www.euro2day.gr

Χειμώνας

                                                                        Vivaldi -Four Seasons- Winter
                                                                         Itzhak Perlman

Ζώντας με περιέργεια

6/12/1990: Πεθαίνει από δόση ηρωίνης ο Παύλος Σιδηρόπουλος
8/12/1980: Δολοφονείται ο John Lennon

Δυο άνθρωποι με πολλά κοινά στοιχεία και έντονες διαφορές .Χωρίς να κάνουμε παραλληλισμούς και συγκρίσεις- θα ήταν τόσο άτοπο και τόσο απάνθρωπο- έζησαν με κοινό στοιχείο την περιέργεια.
Ψυχαναλυτικά θα λέγαμε ότι είχαν μια κοινή αναφορά στη σχέση με τη μάνα τους.Κρίμα που κανείς ψυχαναλυτής ,από όσο γνωρίζω , δεν έχει ασχοληθεί σε βάθος με αυτό.Δεν νιώθω ικανός να το κάνω εγώ φυσικά, απλά το σημειώνω.

Γεννημένοι "με άστρο" και οι δύο, δεν έπαψαν στιγμή να αναζητούν, να περιεργάζονται τα πάντα γύρω τους και να αναρωτιούνται με το Αριστοτελικό "Τι είναι αυτό;"
Την περιέργειά τους την εξέφρασαν και μέσω της τέχνης τους και μέσω της πολυτάραχης ζωής τους σε πολλά επίπεδα, με σημαντικό προσωπικό κόστος.

Ενεργητικός πασιφιστής ο Lennon,  ο σύγχρονος Μπετόβεν όπως τον αποκαλεί ο Μίκης για την ανανεωτική  μουσική του συνεισφορά,συγκρούεται συνεχώς με το εύκολο και πεθαίνει με αλλόκοτα βίαιο τρόπο.
Λάτρης της ζωής ο Σιδηρόπουλος, πρίγκηπας κανονικός σε ένα  βασίλειο που αρνείται , αναμετριέται ακόμα και με κάτι που αποδείχτηκε πιο ισχυρό από εκείνον και τον οδήγησε στον πρόωρο θάνατο.

Κοινή λατρεία τους η "γυναίκα", το ανεξερεύνητο.Γράψανε στίχους και μουσική για αυτό το τόσο κοντινό -πλην μυστήριο-στο John , το διαρκές αντικείμενο αναζήτησης και πάθους για τον Παύλο.
Με τόση αγάπη , που κατέληξε να είναι ανατρεπτική, όπως όλες οι μεγάλες αγάπες.

Όπως στους παρακάτω στίχους

Τους  παραθέτω και χωριστά σαν στίχους , για να τους αναδείξω  χωριστά από τις υπέροχες μουσικές που καμιά φορά τις υπερκαλύπτουν

Στην Κ.

Όταν κάποιο βράδυ θα σε ξυπνήσει απότομη η κραυγή σου
και τρέξεις στη μαμά σου να το πεις
Και κείνη τρομαγμένη μες στο ψυγείο κλείσει τη φωνή σου
μα θα `ναι αργά μεσάνυχτα και θα `χεις κουραστεί

Όταν θ’ αγαπήσεις το γέλιο σου και την αναπνοή σου
και δεις πως έχεις κάτι να μας πεις
Στο πλάι σου ο άνθρωπος που διάλεξες βιτρίνα στη ζωή σου,
τριάκοντα αργύρια αντίτιμο σιωπής

Πες μας τι θα γίνει αν κάποτε θ’ αγγίξεις το κορμί σου
και το βρεις τσακισμένο απ’ τις πληγές
Και γύρω σου κούκλες χλωμές ανίκανες ν’ ακούσουν τη φωνή σου
κι οι αλήθειες σου να σέρνονται στο πάτωμα γυμνές

"Woman Is The Nigger Of The World"

Woman is the nigger of the world
Yes she is...think about it
Woman is the nigger of the world
Think about it...do something about it

We make her paint her face and dance
If she won't be slave, we say that she don't love us
If she's real, we say she's trying to be a man
While putting her down we pretend that she is above us
Woman is the nigger of the world...yes she is
If you don't belive me take a look to the one you're with
Woman is the slaves of the slaves
Ah yeah...better screem about it
We make her bear and raise our children
And then we leave her flat for being a fat old mother hen
We tell her home is the only place she would be
Then we complain that she's too unworldly to be our friend
Woman is the nigger of the world...yes she is
If you don't belive me take a look to the one you're with
Woman is the slaves of the slaves
Yeah (think about it)

We insult her everyday on TV
And wonder why she has no guts or confidence
When she's young we kill her will to be free
While telling her not to be so smart we put her down for being so dumb
Woman is the nigger of the world...yes she is
If you don't belive me take a look to the one you're with
Woman is the slaves of the slaves
Yes she is...if you belive me, you better screem about it.

[Repeat:]
We make her paint her face and dance
We make her paint her face and dance
We make her paint her face and dance

                                               

Βράδια

                         

                                         

                                                                                  Έρχονται βράδια
                                                                   Δημήτρης Μητροπάνος- Βαγγέλης Κορακάκης

Νεό Παραγωγικό Μοντέλο: Μαγαζάκια και Τσιμέντο να γίνει!

Στοιχείο πρώτο: Σύμφωνα με καταγραφή ιδρύσεων νέων εταιριών από την   Endeavor Greece, (και σχετικό δημοσίευμα Καθημερινής, δες εδώ) , το 90% των νέων επιχειρήσεων που ιδρύθηκαν  το 2012 είναι σε μη παραγωγικούς , εξωστρεφείς και καινοτομικούς τομείς, κυρίως δε στους τομείς εστίασης,λιανικής πώλησης ένδυσης και υπόδησηςκ.λ.π. σε σύγκριση με αντίστοιχο ποσοστό 93% το 2008 , πριν αρχίσει η κρίση.
Προφανώς πρόκειται για αναπαραγωγή του παλιού χρεωκοπημένου μοντέλου , όπου το 80% περίπου του ΑΕΠ αναφέρονταν στην εσωτερική ζήτηση, βασισμένη σε δανεικά και σε μια ελάχιστη παραγωγική βάση.Το μέλλον αυτών των επιχειρήσεων ανήκει στα ευκόλως εννοούμενα που παραλείπονται...

Στοιχείο δεύτερο: Σύμφωνα με τον Πανελλήνιο Σύνδεσμο Εξαγωγέων στο οκτάμηνο 2013 οι εξαγωγές μειώθηκαν κατά 2,6 % σχετικά με το αντίστοιχο διάστημα του 2012( αφαιρουμένων των πετρελαιοειδών).Μόνο η μεγάλη αύξηση εξαγωγών των πετρελαιοειδών οδηγεί το σύνολο των εξαγωγών σε ένα 5,4 % αύξηση (ψιλομυρίζει εσωτερικό λαθρεμπόριο αυτό το άλμα εξαγωγών των πετρελαιοειδών, αλλά ας το αφήσουμε προς το παρόν).

Κορυφαίο στοιχείο: Μέσα σε αυτή την κατάσταση που το μόνο που δεν δείχνει είναι την ανάδυση του περίφημου "νέου αναπτυξιακού προτύπου", αλλά την αναπαραγωγή του ίδιου παλιού και χρεοκωπημένου σε πιο μικρή κλίμακα , αλλά με τις ίδιες ακριβώς ανισορροπίες, έρχεται η χαριστική βολή.
Τα όποια λιγοστά λεφτά που βρίσκονται δίνονται σε δρόμους.

Μάλιστα κύριοι, το πιο σημαντικό, η μεγαλύτερη προτεραιότητα σήμερα για να αναστραφεί η βαθιά ύφεση είναι οι δρόμοι.Τα μπετά και τα τσιμέντα. Τώρα τι ακριβώς θα διακινείται σε αυτούς τους δρόμους όλοι μπορούμε να κάνουμε υποθέσεις.Θα ενώνουν το τίποτε με το πουθενά (όπως έγραφε εύστοχα ο Economist όταν εγκαινιάζονταν η γέφυρα Ρίου Αντιρίου).
Και καλά να πανηγυρίζουν αυτοί που θα ενθυλακώσουν τα λεφτά αυτά.Όλοι οι άλλοι γιατί γιορτάζουν;

Μάλλον μερικοί παρεξήγησαν τον Κέυνς που συμβολικά έγραφε στην Κρίση του '30 , βάλτε έναν να ανοίγει μια τρύπα και έναν να την κλείνει.Άλλο εννοούσε ο μακαρίτης.Δεν εννοούσε ότι αυτό είναι νέο παραγωγικό μοντέλο.

Δυστυχώς οι άνθρωποι δε μαθαίνουν.Επαναλαμβάνουν συνεχώς τα ίδια λάθη, αφού πρώτα τα σιχτιρίσουν για τα δεινά που τους έφεραν.Γιατί τα κίνητρά τους παραμένουν τα ίδια.Και τα μυαλά(μαζί με τα συμφέροντα) κολλάνε.