Το καινούργιο, ο φόβος , η ασφάλεια

 Αποσπάσματα από τα "Γράμματα σε ένα νέο ποιητή" του Ρίλκε (μετάφραση Μάριου Πλωρίτη-εκδόσεις Ικαρος)

[...] Δε φταίει μονάχα η τεμπελιά, που οι σχέσεις των ανθρώπων επαναλαμβάνονται με τόση ανείπωτη μονοτονία, χωρίς ν’ ανανεώνονται κάθε φορά: φταίει κι ο φόβος, ο φόβος μας μπροστά σε κάτι καινούριο, που δε μπορούμε να προμαντέψουμε ποιο θα ’ναι το τέλος του και που δεν έχουμε το κουράγιο ν’ αντιμετρηθούμε μαζί του. Όμως, μονάχα εκείνος που είναι προετοιμασμένος για όλα, που δεν αρνιέται τίποτα, ούτε και το αίνιγμα – μονάχα αυτός θα ζήσει τις σχέσεις ανθρώπου προς άνθρωπο σ’ όλη τους τη ζωντάνια, και, σύγκαιρα, θα φτάσει ως το βάθος της δικιάς τους της υπάρξης. Γιατί, αν στοχαστούμε την ύπαρξη του ατόμου σαν ένα μεγάλο ή μικρό δωμάτιο, είναι ολοφάνερο πως οι περισσότεροι δεν έμαθαν να γνωρίζουν παρά μια μονάχα γωνιά του δωματίου τους, μια θέση κοντά στο παράθυρο, μια λουρίδα όπου πηγαινοέρχονται. Έτσι, βρίσκονται σε μια κάποια ασφάλεια. Κι ωστόσο, πόσο πιο ανθρώπινη είναι κείνη η γεμάτη κινδύνους «έλλειψη – ασφάλειας», που σπρώχνει τους φυλακισμένους, στις ιστορίες του Poe, να «εξερευνούν» με τα δάχτυλά τους τα τρομαχτικά μπουντρούμια τους, και να νιώθουν πέρα ως πέρα όλους τους ανείπωτους τρόμους της φυλάκισής τους εκεί μέσα. Εμείς όμως δεν είμαστε φυλακισμένοι. Καμιά παγίδα, κανένα δόκανο, δεν είναι στημένα γύρω μας. Δεν έχουμε να φοβηθούμε τίποτα, για τίποτα να ταραχτούμε. Έχουμε τοποθετηθεί μέσα στη ζωή – στο στοιχείο που μας ταιριάζει καλύτερα απ’ όλα.

[...] Δεν έχουμε κανένα λόγο να’μαστε δύσπιστοι απέναντι στον Κόσμο μας, μια και δε μας είναι εχθρικός κι ενάντιος. Αν υπάρχουν τρόμοι μέσα σ’ αυτόν τον κόσμο, είναι τρόμοι δικοί μας. Αν υπάρχουν γκρεμνοί, δικοί μας γκρεμνοί είναι. Αν υπάρχουν κίνδυνοι, πρέπει να προσπαθήσουμε να τους αγαπήσουμε. Κι αν πλάσουμε τη ζωή μας σύμφωνα με την αρχή πως πρέπει πάντα ν’ αποζητάμε το δύσκολο – τότε όλα κείνα, που σήμερα ακόμα μας φαίνονται τόσο ξένα, θα πλημμυρίσουν εμπιστοσύνη και πίστη. Πώς θα μπορούσαμε να ξεχάσουμε τους αρχαίους εκείνους μύθους, που ανταμώνουμε στα πρώτα βήματα όλων των λαών, τους μύθους των δράκων που, την κρίσιμη στιγμή, μεταμορφώνονται σε πριγκιπέσες; Ίσως όλοι οι δράκοι της ζωής μας να ’ναι πριγκιπέσες, που δεν προσμένουν παρά την ώρα που θα μας δουν όμορφους και τολμηρούς. Ίσως καθετί τρομαχτικό να ’ναι, στο απώτατο βάθος του, έρημο κι αβοήθητο και να προσμένει από μας βοήθεια. [...]

Το "'Αλλο"

 Η κρίση αναδεικνύει με το δικό της πολύμορφο και  συχνά απρόοπτο τρόπο  τις πολιτικές της πλευρές.Ξέρουμε εμείς στην Ελλάδα από αυτά. Και ενώ πριν λίγους μήνες , το «πολιτικό ατύχημα» αναμένονταν στην Ελλάδα , τελικά αυτό δείχνει –προς το παρόν- να  μετακομίζει στην Ιταλία (θυμίζω ότι τον Ιούνιο-Ιούλιο,  ενώ αναμένονταν η Ελλάδα να σκάσει, οι Ιταλοί του Μόντι με τον νεοεκλεγέντα Ολάντ , κατήγαγαν –έλεγαν τότε – περιφανή νίκη επί της Μέρκελ στο Συμβούλιο κορυφής).

 Μετά από αρκετούς μήνες σχετικής ηρεμίας , χάρη στον Ντράγκι βεβαίως, η κρίση περνάει σε μια πιο πολιτική διάσταση.και ποιος ξέρει ακόμα τι επεισόδια έχει παρακάτω, προς κακοφανισμό των δηλούντων ότι η «κρίση στην Ευρώπη, αρχίζει να μπαίνει στο τέλος της» και άλλα σχετικά επιπόλαια και πολιτικάντικα . Κάτι σαν το καθ΄υμάς «Το Σεπτέμβριο απογειωνόμαστε...». Όσοι έχουν κατ ΄ελάχιστο μνήμη των κρίσεων ξέρουν ότι δεν είναι έτσι. Η φωτιά έχει πολύ πράγμα να κάψει ακόμα.

Αλλά εκτός των παραγόντων της οικονομίας  που αναμένεται να καούν , καίγονται και ένα σωρό  κυβερνήσεις (8-9 αν μετράω καλά από την αρχή της κρίσης σε Ευρωπαϊκό επίπεδο), προσωπικότητες, πολιτικές παρατάξεις με χρόνια ιστορία κ.λ.π.

Σε όλη την Ευρώπη αλλού πιό καθαρά, αλλού υπόγεια ακόμα, προκύπτει σαν κοινός παρανομαστής ένα ζήτημα που ακριβώς λόγω της πολύ χαμηλής έως ανύπαρκτης μορφοποίησης του, μπορούμε να το ονομάσουμε «αναζήτηση του Άλλου». Κατανοητό ελάχιστα σαν απάντηση αλλά έντονα σαν ερώτημα, δεσπόζει σε όλους τους τομείς της δημόσιας ,αλλά και της ιδιωτικής ζωής των ανθρώπων.

-        -     Τι θα είναι το νέο που θα ξαναβάλει τη μηχανή της οικονομίας να δουλέψει; (αλλιώς η κρίση δεν περνάει, και φυσικά δεν πρόκειται να είναι μια από τα ίδια όπως πριν)

-       -      Τι πολιτικές και από ποιους θα αναπτυχθούν και μέσα από ποια από τα μεγάλα ιστορικά ρεύματα της πολιτικής σκηνής (ή άλλα καινούργια) , για να υπηρετήσουν και την  διαχείριση και την έξοδο από την κρίση , αλλά και το μετέπειτα τοπίο των κοινωνιών μας;

-         -    Ποιες κοινωνικές δυνάμεις και συμμαχίες θα διαμορφωθούν και θα πρωτοπορήσουν  τακτικά αλλά και στρατηγικά;

Δυστυχώς  η περισσότερη συζήτηση γίνεται με βάση τα παλαιά  δεδομένα, τις παλιές συλλογιστικές, σα να να μην υπάρχει η κρίση σαν καταλυτικό μέσο που τροποποιεί  τα πράγματα. Απαντήσεις δεν υπάρχουν έτοιμες  και στο εργαστήρι της Ιστορίας θα γίνουν σίγουρα πολλές δοκιμές και σφάλματα.Οι απαντήσεις έτσι και αλλιώς θα δοθούν μέσα από τις κοινωνικές εξελίξεις  και τάσεις και όχι μέσα από μια δήθεν «πολιτική» -με την έννοια της μικροπολιτικής –ανάλυση (του στυλ, ποιος θα κάνει τι, ποιος θα πάει με ποιόν κ.λ.π).

Αν κάτι ανέδειξαν πάντως  οι Ιταλικές εκλογές (και δεν αναφέρομαι στο ποιος κέρδισε και ποιος έχασε) είναι ένα μήνυμα που πολύ απλά λέει : «Με κάποιον Άλλον,  σε καμία περίπτωση με Αυτούς». Δηλαδή; Ποιοι είναι «Αυτοί» και ποιοι οι «Άλλοι»; Οι εύκολες απαντήσεις θα δοθούν από τα Γραφεία Τύπου των κομμάτων (έτσι και αλλιώς μόνο αυτά τα γραφεία δουλεύουν πια στα κόμματα , τίποτε άλλο) κατά το δοκούν , και από σχολιαστές κατά το πως δουλεύει η γκλάβα τους ή ποιες  είναι οι επίσημες γραμμές.

Αλλά το ερώτημα θα παραμείνει , να το σκεφτόμαστε. Πολλοί θα προσπαθήσουν οπορτουνιστικά να υποκριθούν το «’Αλλο» και από πολιτικούς χώρους και από διανοούμενους και από επιχειρηματικούς χώρους και ποιος ξέρει από που αλλού. Το βλέπουμε δίπλα μας.  Η δημοκρατία όπως την ξέρουμε ίσως διαταραχτεί βάναυσα.Πολλοί θα ενδυθούν το τομάρι του προβάτου ενώ από μέσα θα κρύβεται ο λύκος. Άλλοι θα δείχνουν το πρόσωπο του λύκου, αλλά αφού λύκο χρειαζόμαστε τώρα, είναι οι κατάλληλοι.

Στη μακρά και πλούσια πολιτική Ιστορία της Ιταλίας, ο Αντόνιο Γκράμσι σε χαλεπούς επίσης καιρούς, είχε διατυπώσει την έννοια του «Ιανομορφισμού», τα δυο πρόσωπα πλάτη-πλάτη. Δεν αφορά προφανώς μόνο την Ιταλία το φαινόμενο. Ποιος είναι το πρόβατο και ποιος ο  λύκος; Ποιοι είναι «Αυτοί» και ποιοι είναι οι «Αλλοι»;