Ψιλά γράμματα

Τι δηλαδή, θα μάθουμε και ουολόφ τώρα;

του Παντελή Μπουκάλα

Όσο η κυβέρνηση εξακολουθεί να εμπιστεύεται σαν μοναδικό γνώμονα της αξιοσύνης της τις δημοσκοπήσεις κλειστού χώρου και τους ύμνους των φιλικότερών της δημοσιογράφων, δεν θα ’χει πρόβλημα – ή μάλλον δεν θα ’χει λόγο να προβληματίζεται για την πορεία της: Θα επιμένει να νεάζει, παρότι πάλιωσε πριν μπει το 2020. Και θα συνεχίσει να πιστεύει πως οδεύει από επιτυχία σε επιτυχία, παρότι δεν έχει πολλά σπουδαία να επιδείξει σε ό,τι το ίδιο το κυβερνών κόμμα παρουσίαζε προεκλογικά σαν εμβληματικούς στόχους: στο μεταναστευτικό-προσφυγικό, την ασφάλεια και τις επενδύσεις.

Και στα τρία ζητήματα η Ν.Δ. αυτοσυστηνόταν σαν κάτοχος επεξεργασμένων λύσεων, με άμεσο λυτρωτικό αποτέλεσμα και μηδενικό κόστος – οικονομικό, κοινωνικό και πολιτικό: «Και θέλουμε και ξέρουμε και μπορούμε...», αυτό ήταν το συνοπτικό ευαγγέλιο. Και να ήθελαν, δεν άργησε να φανεί πως δεν ήξεραν. Δεν είχαν φροντίσει να δουλέψουν κάτω από την επικοινωνιακή κρούστα, να μελετήσουν όλες τις παραμέτρους κάθε προβλήματος. Κι αν δεν ξέρεις, δεν μπορείς. Ανέκαθεν και εσαεί. Οι θρυλικές μπουλντόζες της ανάπτυξης, για να θυμηθούμε το έμβλημα των εμβλημάτων, μόνο μέσα σε ζεστά ραδιοφωνικά και τηλεοπτικά στούντιο κινούνται με σαρωτική ταχύτητα. Εξω, σε περιβάλλον πραγματικό και όχι ψευδαισθησιακό, στο Ελληνικό, δυσκολεύονται να πάρουν μπροστά, γιατί οι οδηγοί τους γέμισαν τις μπαταρίες τους με αδολεσχία, βαρύγδουπη ελαφρότητα και ναρκισσισμό. Με αέρα δηλαδή. Οχι με τα αναγκαία υγρά.

Στον τομέα της ασφάλειας, το δόγμα της μηδενικής ανοχής κατασκεύασε σόου για τις κάμερες, που ακροβολίζονταν στους «τόπους του εγκλήματος» πριν φτάσουν οι ειδικές αστυνομικές δυνάμεις. Μυστικές επιχειρήσεις υπό το φως των προβολέων... Είδαμε έτσι την οικογένεια Ινδαρέ να ταπεινώνεται από τους αστυνομικούς και κατόπιν να προπηλακίζεται από όσους αστυνομικούς ρεπόρτερ συγχέουν όρια και ρόλους και λαλούν στο μικρόφωνο νομίζοντας ότι φορούν στολή. Αλλά και από όσους μιντιακούς σχολιαστές έσπευσαν να κηρύξουν ακροαριστερό τον Δημήτρη Ινδαρέ και να τον λιντσάρουν, χρεώνοντάς του αναρχοαυτόνομες καταλήψεις στο Κουκάκι, ύπουλες αρπαγές όπλων και επιθέσεις κατά των ΜΑΤ. Αρχαϊκός ο συλλογισμός των βαθυνούστατων: «σκηνοθέτης = καλλιτέχνης = αριστερός ή ακροαριστερός, τι άλλο = ιδεολογική ηγεμονία της Αριστεράς = αμάν πια, μπουχτίσαμε = βαράτε». Επικουρικώς χρησιμοποιήθηκε και η εξίσωση «Κουκάκι = στρατόπεδο Μακρυγιάννη = νέα Δεκεμβριανά = τρίτος γύρος», αλλά η σπάνις κονσερβοκυτίων στην οικία Ινδαρέ δεν επέτρεψε στο σενάριο αυτό να περπατήσει. Κάτι παλιά κουτιά γεμάτα φιλμ δεν θεωρήθηκαν επικίνδυνος οπλισμός. Προς τιμήν πάντως της δημοσιογραφίας, όταν οι συνεντεύξεις του σκηνοθέτη έδειξαν στους πάντες το ήδη γνωστό στους συναδέλφους του και στους κινηματογραφόφιλους, ότι είναι ένας μετριοπαθής πολίτης που δεν τυγχάνει απόφοιτος της Σχολής Μολότοφ ούτε της Σχολής Καλάζνικοφ, όσοι τον είχαν στιγματίσει με το κίτρινο μελάνι που συνηθίζουν να χρησιμοποιούν επέλεξαν τη σιωπή και την ντροπή της. Να ζητήσουν συγγνώμη; Να ομολογήσουν ότι λάθεψαν, κι όχι από στρατευμένη κακότητα αλλά από βιασύνη και από μια κάποια προκατάληψη απέναντι στους κουλτουριάρηδες; Και να γκρεμιστεί ο κόσμος όλος;

Στο ακανθώδες πρόβλημα της μετανάστευσης και της προσφυγιάς η κυβέρνηση, πριν αναλάβει τα ηνία, είχε καταφέρει να εγκαθιδρύσει το καθεστώς της απόλυτης ψευδαίσθησης, το οποίο έκρινε εν πολλοίς και τις αυτοδιοικητικές εκλογές και τις ευρωεκλογές και τις εθνικές: Θα ξεριζώσουμε τάχιστα όλα τ’ αγκάθια. Θα κλείσουμε επιτέλους τα σύνορα, θα στείλουμε αμέσως σκληρό μήνυμα προς Ασία και Αφρική, για να το ξανασκεφτούν όσοι σχεδιάζουν «εισβολή», θα «ανακαταλάβουμε» τα νησιά του Αιγαίου στη βδομάδα πάνω, άντε στον μήνα. Κρίθηκε ως εκ τούτου περιττό το υπουργείο Μετανάστευσης. Η επανίδρυσή του στο πεντάμηνο ήταν μια πρώτη ομολογία αποτυχίας.

Με δραματική καθυστέρηση, η κυβέρνηση ανακάλυψε τη γεωπολιτική, που απαγορεύει τις διαβεβαιώσεις πως υπάρχουν θαυματουργικές λύσεις. Κατανόησε επίσης –χωρίς να το αποδεχτεί δημόσια– ότι οι μετανάστες και οι πρόσφυγες φεύγουν από την πατρίδα τους και κινούνται προς την Ελλάδα και την Ευρώπη, ρισκάροντας τη ζωή τους, από αδήριτη ανάγκη. Οχι σαν ανέμελοι τουρίστες ή σαν εκμισθωμένα πιόνια σε μια τεράστια συνωμοσία «αντικατάστασης», αλλοίωσης δηλαδή της ελληνικότητάς μας και της πλειοψηφικής χριστιανικότητάς μας. Ούτε επειδή κάποιοι εδώ, βλακωδώς καλοκάγαθοι μηκυούληδες ή αριστερούληδες, τους στέλνουν ελκυστικά μηνύματα.

Για να φοβούνται οι κυβερνώντες, και όχι μόνο τα ακροδεξιάς νοοτροπίας στελέχη, ότι εκατό χιλιάδες πρόσφυγες απειλούν όντως να αλλοιώσουν την ελληνικότητα και να διαβρώσουν τη χριστιανικότητα, σημαίνει πως δεν εκτιμούν και δεν εμπιστεύονται ιδιαίτερα ούτε τη μία ούτε την άλλη. Για να πιστεύουν ότι με την αυταρχικής λογικής απόφασή τους να δημιουργηθούν κλειστά κέντρα σε πέντε νησιά του Αιγαίου («μικρά Γκουαντάναμο» τα χαρακτήρισε ο περιφερειάρχης Κώστας Μουτζούρης, ακροαριστερός όσο και ο Δ. Ινδαρές) προωθούν τον υπεσχημένο «διάλογο με τις τοπικές κοινωνίες», σημαίνει ότι εννοούν τον διάλογο ως δεσποτικό μονόλογο και αδιαφορούν για το σοβαρό ενδεχόμενο να διευκολύνει η αλαζονεία τους την εντατικότερη καλλιέργεια μισαλλόδοξων αντιλήψεων στα νησιωτικά εδάφη. Για να μην αντιλαμβάνονται ότι το νέο νομοσχέδιό τους (που επιτρέπει την ακαριαία απόρριψη μιας αίτησης για χορήγηση ασύλου) προσβάλλει κάθε έννοια δικαίου, σημαίνει ότι τελικά θεωρούν ακόμα και τον ίδιο τον ΟΗΕ «αμφιλεγόμενη ΜΚΟ», τη δε Ευρωπαϊκη Ενωση βεβαρημένη από υπερβολικό «δικαιωματισμό». Λογικό. Η ευρωπαϊκή οδηγία, ήδη ενσωματωμένη στο ελληνικό δίκαιο, προβλέπει την εξεύρεση διερμηνείας σε γλώσσα κατανοητή από τον αιτητή ασύλου. Οπως διάβασα σε ρεπορτάζ του Δημήτρη Αγγελίδη («Εφημερίδα των Συντακτών», 10.2.2020), ένας 45χρονος Σενεγαλέζος στην πεντάλεπτη συνέντευξή του στις Υπηρεσίες Υποδοχής και Ασύλου, στη Λέσβο, 8 του Γενάρη, πρόλαβε να πει εφτά λέξεις. Οι τέσσερις ονόμαζαν τη μητρική του γλώσσα, την «ουολόφ», που μιλιέται στην πατρίδα του αλλά και στην Γκάμπια και στη Μαυριτανία, από 20.000.000 ανθρώπους δηλαδή. Παρά να αργοπορείς αναζητώντας γνώστη της ουολόφ, τον τιμωρείς για «μη συνεργασία με τις Αρχές» (είναι κάτι εξίσου δημοκρατικό με την «αντίσταση κατά της Αρχής») και αποφασίζεις να απελαθεί στην Τουρκία. Ενας λιγότερος...

Και στα τρία εμβληματικά μέτωπα λοιπόν η κυβέρνηση τα πάει εξαιρετικά, αν βέβαια χρησιμοποιηθεί σαν κριτήριο ο περίφημος τρόπος του Πυράγγελου, δηλαδή του Πιραντέλο: Ετσι είναι, αν έτσι νομίζετε... Τα πράγματα ωστόσο αρχίζουν να ταιριάζουν με τις αληθινές τους διαστάσεις και να αποκαλύπτονται στη δραματική τους ουσία μόνο αν υιοθετηθεί σαν λυδία λίθος ο επίσης διάσημος τρόπος του Εγχέσπαλου, δηλαδή του Σαίξπηρ: Ονειρα θερινής νυκτός – που, ανέξοδα μεν, αναίτια δε, συνεχίζονται και τον χειμώνα.

www.kathimerini.gr 18/2/2020

Έντυπη

Κυρίες και Κύριοι, καλώς ήλθατε στην Κοινωνία της Διακινδύνευσης!

του Ανδρέα Παναγόπουλου


Η ιστορία είναι πραγματική και πολύ πρόσφατη: «Όταν ένας άνδρας από τη Χανγκτζόου, της Κίνας, επέστρεψε σπίτι του από ένα επιχειρηματικό ταξίδι, η τοπική αστυνομία ήρθε σε επαφή μαζί του. Είχαν εντοπίσει το αυτοκίνητό του από τον αριθμό κυκλοφορίας στη γειτονική Γουεντζόου, όπου έχουν καταγραφεί σωρεία κρουσμάτων του νέου ιού παρά το γεγονός ότι βρίσκεται σε απόσταση από το επίκεντρο της επιδημίας. «Μείνετε σπίτι για δύο εβδομάδες», του ζήτησαν. Ύστερα από περίπου 12 ημέρες, βαρέθηκε και βγήκε έξω νωρίτερα απ’ ό,τι έπρεπε. Αυτή τη φορά, δεν ήταν μόνο η αστυνομία που επικοινώνησε μαζί του, ήταν και το αφεντικό του. Εντοπίστηκε κοντά στο Γουέστ Λέικ της Χανγκτζόου από κάμερα με τεχνολογία αναγνώρισης προσώπου και οι αρχές ενημέρωσαν την εταιρία του ως προειδοποίηση.

«Σοκαρίστηκα κάπως από την ικανότητα και την αποτελεσματικότητα του δικτύου μαζικής παρακολούθησης. Βασικά μπορούν να παρακολουθήσουν τις κινήσεις μας με τεχνολογία τεχνητής νοημοσύνης και μεγάλων δεδομένων οποιαδήποτε στιγμή και σε οποιοδήποτε μέρος», δήλωσε ο άνδρας, που ζήτησε να μην κατονομαστεί καθώς φοβάται ότι θα έχει κυρώσεις.

Οι Κινέζοι εδώ και καιρό γνωρίζουν ότι τους παρακολουθεί το πιο προηγμένο σύστημα ηλεκτρονικής παρακολούθησης στον κόσμο. Η έκτακτη κατάσταση με τον κορωνοϊό έφερε στο προσκήνιο κάποια από την τεχνολογία αυτή, δίνοντας στις αρχές την ευκαιρία να δικαιολογήσουν τις σαρωτικές μεθόδους του κοινωνικού ελέγχου υψηλής τεχνολογίας.

Οι εταιρίες τεχνητής νοημοσύνης και καμερών ασφαλείας υποστηρίζουν ότι τα συστήματά τους μπορούν να σκανάρουν τους δρόμους αναζητώντας ανθρώπους που έχουν ακόμα και λίγο πυρετό, να αναγνωρίσουν τα πρόσωπά τους ακόμα κι αν φορούν μάσκες και να τους αναφέρουν στις αρχές.

Εάν ένας ασθενής με κορωνοϊό μπει σε ένα τρένο, το σύστημα με την κωδική ονομασία «Πραγματικό Όνομα» του σιδηροδρόμου, μπορεί να δώσει μια λίστα των ανθρώπων που κάθονται κοντά του. Εφαρμογές σε κινητά τηλέφωνα μπορούν να πουν στους χρήστες εάν έχουν βρεθεί σε πτήση ή σε ένα τρένο με κάποιον γνωστό φορέα του κορωνοϊού, και χάρτες τούς δείχνουν τις τοποθεσίες των κτιρίων όπου ζουν ασθενείς του ιού. Αν και έχουν υπάρξει κάποια ανώνυμα παράπονα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, προς το παρόν οι Κινέζοι πολίτες φαίνεται να αποδέχονται την επιπλέον εισβολή, ή ακόμα και να την ‘αγκαλιάζουν’, καθώς αποτελεί έναν τρόπο αντιμετώπισης της κατάστασης.

Πιστεύει κανείς ότι όλες αυτές οι τεχνολογίες, αυτά τα συστήματα ηλεκτρονικής παρακολούθησης θα πάψουν να λειτουργούν μετά το τέλος, αργά ή γρήγορα, της επιδημίας του κορωνοϊού; Όχι βέβαια!

Κυρίες και Κύριοι, καλώς ήλθατε στην Κοινωνία της Διακινδύνευσης!

Στην εποχή, δηλαδή, όπου βασικά ανθρώπινα και δημοκρατικά δικαιώματα υποχωρούν μπροστά σε ένα δικαίωμα που έχει αναχθεί σε υπέρτατο: το δικαίωμα στην ασφάλεια.

Από την Κίνα μέχρι τα σύνορα Μεξικό-ΗΠΑ και από τη Λαμπεντούζα μέχρι τη Μόρια: Πόλεις ολόκληρες με εκατομμύρια κατοίκους «νεκρώνουν», άνθρωποι εξαναγκάζονται και κλειστούν στα σπίτια τους επ’ αόριστο και οι πόρτες «σφραγίζονται» με οξυγονοκόλληση για τον κίνδυνο εξάπλωσης ενός ιού. Κτήρια και εκτάσεις επιτάσσονται, κλειστά κέντρα/στρατόπεδα συγκέντρωσης δημιουργούνται, φράγματα μπαίνουν σε θάλασσες και πελάγη, τεράστιας έκτασης τείχη χτίζονται μεταξύ χωρών για να αντιμετωπισθούν πρόσφυγες και μετανάστες.

Στο όνομα του δικαιώματος στην ασφάλεια μπορεί ένα κράτος ή μία υπερκρατική δομή να κηρύξει κατάσταση έκτακτης ανάγκης και να εφαρμόσει μέτρα τα οποία μέχρι πριν λίγα χρόνια θα φάνταζαν αδιανόητα.

Η ισορροπία στη σχέση της ελευθερίας του ατόμου (και της κοινωνίας) με την ασφάλεια απασχολεί την φιλοσοφική, πολιτική και νομική σκέψη από την εποχή της γένεσης του σύγχρονου Κράτους μέχρι και τη σημερινή εποχή της λεγόμενης μετανεωτερικότητας και συμπυκνωνόταν σε ένα ερώτημα: μέχρι ποιό σημείο τα δικαιώματα των πολιτών μπορούν να περιοριστούν ή να ανασταλούν στο όνομα της ασφάλειας;

Ο Νικολό Μακιαβέλι και ο Τζιοβάνι Μπότερο έδωσαν την απόλυτη απάντηση που καθόρισε και το πνεύμα και τον ρόλο του Κράτους από τον 16ο έως και τον 19ο αιώνα: η κυβερνώσα πολιτική τάξη δικαιούται και υποχρεούται, κάθε φορά που η ασφάλεια του Κράτους βρίσκεται σε κίνδυνο, να παραβιάζει τους νομικούς, ηθικούς, πολιτικούς και οικονομικούς κανόνες που διέπουν την κοινωνική συμβίωση, προκειμένου να αντιμετωπίσουν ή να προλάβουν τον κίνδυνο αυτόν.

Η Κοινωνία της Διακινδύνευσης και το «Ποινικό Κράτος» που διαδέχεται σταδιακά το «Κοινωνικό Κράτος», έχουν τη ρίζα τους τις γερμανικές θεωρίες του «Κράτους Ισχύος» (“Machtstaatsgedanke”) του 19ου αιώνα και σύγχρονο σημείο πρώιμης επιβολής τους, στη μετανεωτερική εποχή, την 11η Σεπτεμβρίου του 2001 και το χτύπημα στους Δίδυμους Πύργους.

Το τρομοκρατικό χτύπημα από μία νιχιλιστική ισλαμιστική οργάνωση, την Αλκάιντα (και αργότερα τον ISIS) προκαλεί της εμφάνιση, στη Δύση, μίας «έννομης τάξης» δίχως κανέναν ηθικό φραγμό ή δημοκρατικό πρόσχημα. Επικαλούμενα την τρομοκρατική απειλή, πρώτα οι ΗΠΑ και η Ρωσία και μετά πολλά ευρωπαϊκά κράτη, θεσμοθετούν πρωτόγνωρα μέτρα σε βάρος μεταναστών ή και πολιτών των χωρών τους με καταγωγή από αραβικές ή αφρικανικές χώρες, τα οποία περιλαμβάνουν απαγωγές, μεταφορές σε άγνωστα σημεία του πλανήτη, φυλακίσεις χωρίς δίκες, βασανιστήρια και «εξουδετερώσεις» κατά το δοκούν (πιο πρόσφατη αυτή του Ιρανού στρατηγού Σουλεϊμανί).

Παρά το ότι το αποτέλεσμα αυτών των πολιτικών είναι το αντίθετο των προσδοκιών με τρομερά χτυπήματα τρομοκρατών σε Παρίσι, Βρυξέλλες, Βερολίνο και αλλού, αλλά και ενός ανελέητου μακελειού σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή, τα δυτικά (και όχι μόνο) κράτη επιμένουν σε αυτές. Κι αυτό διότι οι κίνδυνοι για την ασφάλεια αυξάνονται γεωμετρικά με τη δημιουργία τεράστιων προσφυγικών και μεταναστευτικών ροών προς την «ασφαλή» Δύση. Η «Αραβική Ανοιξη» επιδεινώνει την κατάσταση πυροδοτώντας εμφύλιες συγκρούσεις σε μία σειρά από χώρες και αφήνοντας περιθώρια επέκτασης στον ISIS και στους τζιχαντιστές όπου γης.

Η εγκαθίδρυση του «Ποινικού Κράτους» βρίσκει όμως έναν ακόμη «σύμμαχο», την οικονομική, χρηματοπιστωτική και τραπεζική κρίση που κάνει την εμφάνισή της το 2008 στις ΗΠΑ και από το 2010 στον υπόλοιπο κόσμο. Κρίση που δίνει τη «χαριστική βολή» στο «Κοινωνικό Κράτος» που είναι ήδη βαρύτατα τραυματισμένο από την παγκοσμιοποίηση. Για πολλές χώρες ο κίνδυνος δεν προέρχεται πλέον μόνο από τους ταλιμπάν και από άραβες τρομοκράτες αλλά και από μετανάστες πρώτης ή και δεύτερης γενιάς, όπως στη Γαλλία, από «αγανακτισμένους» διαδηλωτές, από Ρομά, από άστεγους, από καταληψίες, από αντιεξουσιαστές, από κάθε λογής περιθωριακούς ή τοξικοεξαρτημένους.

Για το «Κράτος Ισχύος» ή το «Ποινικό Κράτος» οι φτωχοποιημένοι πολίτες μπορεί να αποτελέσουν τώρα ή στο μέλλον κίνδυνο και αντιμετωπίζονται ως τέτοιος προληπτικά ή κατασταλτικά. Και η υπόλοιπη κοινωνία, κυρίως η μεσαία τάξη, είναι έτοιμη να αποδεχτεί το αφήγημα του «Νόμου και της Τάξης». Εχοντας χάσει την προοπτική της οικονομικής ανόδου, μεγάλου μέρους του μισθού ή της σύνταξής τους οι πολίτες επιλέγουν, τουλάχιστον, την ασφάλεια ή έστω το αφήγημα γι’ αυτήν.

Υπερκρατικές δομές όπως το ΔΝΤ, η ΕΚΤ ή και ο ΠΟΥ επιβάλλουν κάθε είδους μνημόνια πέρα από κάθε εθνικό δίκαιο ή Σύνταγμα και οι κυβερνήσεις τα επιβάλλουν, με τη σειρά τους, στους πολίτες. Στο όνομα της «έκτακτης ανάγκης», των «έκτακτων συνθηκών», του «έκτακτου κινδύνου».

Εκείνο που κάποτε ήταν η εξαίρεση ή δικλείδα ασφαλείας, και το περιλαμβάναν τα δημοκρατικά Συντάγματα ως πρόβλεψη για ένα «Συνταγματικό Δίκαιο της ανάγκης», τώρα γίνεται ο κανόνας και μάλιστα χωρίς να ορίζει χρονικό διάστημα αντιμετώπισης εκτάκτων κινδύνων και χωρίς βέβαια κανένα δημοκρατικό πρόσχημα. Η δε Δικαιοσύνη επισφραγίζει τα όποια έκτακτα μέτρα και δικαιώνει, στη συνέχεια, τη μόνιμη εφαρμογή τους.

Ξανά: Καλώς ήλθατε στην Κοινωνία της Διακινδύνευσης! Σε μία εφιαλτική κοινωνία που θα παραμείνει έτσι και όταν και αν εξουδετερωθεί ο ISIS, οι ταλιμπάν ή ο κορωνοϊός.

Με τις θεωρητικές βάσεις του Νικολό Μακιαβέλι και του Τζιοβάνι Μπότερο αλλά και τα εργαλεία της σύγχρονης τεχνολογίας που ήδη εφαρμόζονται σε απίστευτα μεγάλη κλίμακαέχοντας μετατρέψει τις πόλεις και τα σπίτια μας σε ένα γιγάντιο «Πανοπτικόν*», τη φυλακή που σχεδιάστηκε από τον Άγγλο φιλόσοφο και κοινωνιολόγο Τζέρεμι Μπένθαμ το 1785 και επιτρέπει τη συνεχή επίβλεψη όλων των «κρατουμένων»-πολιτών.

Μία νέα οικονομική κρίση, τα νέα αναπόφευκτα κύματα των μεταναστών και οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, θα ενδυναμώσει την παρουσία του. Και απάντηση σε αυτόν τον εφιάλτη δεν διαφαίνεται ακόμη.

Αλλά κι αν ακόμη διαφανεί, είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα αντιμετωπισθεί ως ένας ακόμη κίνδυνος.

12/2/2020 www.newpost.gr

Ο Βασίλης Ραφαηλίδης για τον Θόδωρο Αγγελόπουλο

Η ομιχλώδης ελληνική ιστορία στις ταινίες του Αγγελόπουλου
του Βασίλη Ραφαηλίδη

Όλες οι ταινίες του Αγγελόπουλου θα μπορούσαν να έχουν, αν όχι τον ίδιο τίτλο, τουλάχιστον τον ίδιο διευκρινιστικό υπότιτλο: «Τοπίο στην ομίχλη». Η ομίχλη στην Ελλάδα δεν είναι το γνωστό, συνηθισμένο μετεωρολογικό φαινόμενο. Το ελληνικό τοπίο το συνηθίσαμε ηλιόλουστο. Κι ωστόσο τα φιλμικά τοπία στις ταινίες του Αγγελόπουλου είναι μουντά, βροχερά, χιονισμένα, παγωμένα, υγρά. Τοπία βόρεια, ομιχλώδη.

Όμως, παρά την κάθε άλλο ελληνική υγρασία τους, οι ταινίες του Αγγελόπουλου είναι βαθιά κι ουσιαστικά ελληνικές: Η ομίχλη στην Ελλάδα δεν είναι μετεωρολογικό φαινόμενο, είναι ιστορικό. Σε έναν τόπο που μαθαίνει κάποιος να σκέφτεται εθνικά (και να γίνεται «εθνικόφρων») εντός του αστυνομικού τμήματος, αυτόματα κι αμέσως μετά την υπογραφή της «δηλώσεως μετανοίας», σε έναν τόπο όπου η πίστη στην χριστιανική παραλλαγή του θεού κι η πίστη στην ελληνική εκδοχή της «αγάπης για την πατρίδα» έχουν ταυτιστεί σε σημείο που να μη ξέρεις αν υπάρχει κάποια διαφορά ανάμεσα στον ενωμοτάρχη, που εκπροσωπεί την ταυτισμένη με το κράτος πατρίδα, και τον παπά, που εκπροσωπεί τον ταυτισμένο με το ορθόδοξο δόγμα θεό, σε έναν τόπο που οι μακρινοί πρόγονοι έχουν πάρει όλοι τη μορφή, είτε του παπά είτε του χωροφύλακα, σε αυτόν εδώ τον τόπο των πολλαπλών συγχύσεων, το ελληνικό ιστορικό τοπίο δε μπορεί παρά να είναι ομιχλώδες. Κι η ελληνική παραλλαγή της μαζικής μας σχιζοφρένειας δε μπορεί παρά να έχει τη ρίζα της, στη σύγκρουση ανάμεσα στο φωτεινό, ελληνικό τοπίο, που όλοι το βλέπουμε με τα μάτια μας, και στο ομιχλώδες ελληνικό τοπίο που οι ευαίσθητοι το βλέπουν με το νου τους, όχι όμως με την αυθαιρεσία της φαντασίας τους, παρότι το φαντασιακό εδώ (προσοχή: όχι το φανταστικό) είναι απολύτως αναγκαίο για να δει κάποιος, πίσω από τον ήλιο και το φως την ομιχλώδη ελληνική πραγματικότητα.

Οι ταινίες του Αγγελόπουλου είναι ποιητικά ιστορικές. Σε καμία περίπτωση όμως δεν είναι ανιστόρητες. Άλλωστε, η ποίηση είναι ο μόνος τρόπος που έχει ένας ευαίσθητος άνθρωπος να παραμερίσει την ιστορική ομίχλη που χρόνια ατελείωτα τώρα δημιουργούν τεχνηέντως οι ακαδημαϊκοί, οι επίσημοι «σκηνοθέτες» της ιστορίας μας, και στη θέση της να βάλει το ποιητικά διφορούμενο, που κι αυτό βέβαια είναι ομιχλώδες, όμως δε λειτουργεί σαν προπέτασμα για να κρυφτεί πίσω του η αλήθεια. Αντίθετα, η ομιχλώδης ασάφεια της ποίησης, μόνο αυτή, θα μπορούσε να σκίσει το παραπέτασμα της ιστορικής μας ομίχλης και να αποκαλύψει το πραγματικό, ελληνικό τοπίο πίσω από την ομίχλη. Γιατί υπάρχει όντως ένα τοπίο στην ομίχλη, μόνο που πρέπει να σκίσεις το παραπέτασμα της ιστορικής ομίχλης για να το δεις. Ακριβώς όπως κάνει ο μικρός στο τέλος της ταινίας. Ακριβώς όπως κάνει ο Αγγελόπουλος σε όλες του τις ταινίες.

Ο μικρός Αλέξανδρος της ταινίας «Τοπίο σην ομίχλη», φερμένος εδώ από άλλες ταινίες του ίδιου σκηνοθέτη, κι ο Μεγαλέξαντρος του μύθου (προσοχή, όχι ο Μέγας Αλέξανδρος της ιστορίας) είναι το ίδιο πρόσωπο: ο ποιητής Αγγελόπουλος (ας ξαναθυμηθούμε το «η μαντάμ Μποβαρί είμαι εγώ» του Φλομπέρ), που ως άλλος Μεγαλέξανδρος αναλαμβάνει να σκοτώσει το δράκο της ακαδημαϊκής ιστορίας (και της ακαδημαϊκής αισθητικής) με την ελπίδα πως το τοπίο θα φανεί επιτέλους πίσω από την ομίχλη. Γιατί το τοπίο υπάρχει. Όμως δεν είναι αυτό που μας προτείνουν οι «εγκεκριμένες» από το Υπουργείο Παιδείας ιστορίες, που κάνουν την έλλειψη πολιτισμού ενδημική κατάσταση εντός του Υπουργείου Πολιτισμού, που μόνο αυτοί που το ίδρυσαν ξέρουν γιατί το ονόμασαν έτσι. Άλλωστε, ο όποιος νεοελληνικός πολιτισμός δεν παράγεται στα υπουργεία, παράγεται από κάποιους ελευθερόφρονες, ελεύθερους σκοπευτές σαν τον Αγγελόπουλο, που περιφέρουν την απελπισία τους και τον πόνο τους, από έργο σε έργο, με την ελπίδα πως η ποίηση θα κάνει και πάλι το θαύμα της, θα διαλύσει την ομίχλη, και το τοπίο, λαμπρό κι ηλιόλουστο, θα ξαναφανεί πίσω από το σκισμένο από τον ποιητή παραπέτασμα. Σε τελική ανάλυση, ο Αγγελόπουλος δεν είναι απαισιόδοξος, παρόλο που το ομιχλώδες και βροχερό των ταινιών του (φυσικά κι η «ομιχλώδης» προβληματική τους) θα μπορούσαν να δημιουργήσουν εύκολα μια τέτοια παρανόηση σε ανθρώπους εθισμένους, από τις απλοϊκές προφάνειες, στο να ταυτίζουν την αισιοδοξία με το φως και την απαισιοδοξία με την έλλειψη φωτός.

Όμως, εκτός του αυτονόητου γεγονότος πως μια ταινία για να γίνει χρειάζεται οπωσδήποτε φως, θα μπορούσαμε επί του προκειμένου να επικαλεστούμε και το επιχείρημα πως ο πολιτισμός δεν έχει πλέον ανάγκη από τις καλές μετεωρολογικές συνθήκες για να υπάρξει ως τέτοιος. Ο ευρωπαϊκός πολιτισμός, που πρωτοεμφανίστηκε στη Μεσόγειο, όχι μόνο εξαιτίας της προνομιούχου γεωγραφικής της θέσης που την έφερνε σε συνεχή επαφή με άλλους πολιτισμούς, προγενέστερους, αλλά κι εξαιτίας της μετεωρολογικής της ηπιότητας, εδώ και πολλούς αιώνες μετακινήθηκε προς βορρά, σε τοπία ομιχλώδη. Εξοπλισμένος ο πολιτισμός με τις κατακτήσεις του εντός του ήπιου μεσογειακού κλίματος, μπορούσε πλέον να ταξιδέψει άνετα προς βορρά, κι έτσι να αποδεσμευτεί για πάντα από τις κλιματολογικές συνθήκες.

Λοιπόν, φως στην Ελλάδα υπήρχε μέχρι το δεύτερο προ Χριστού αιώνα περίπου. Από τότε, άρχισε να εγκαθίσταται σε αυτόν τον τόπο η ομίχλη. Αυτή που δε μας επιτρέπει πλέον να δούμε το τοπίο πίσω της. Ο Αγγελόπουλος με όλες τις ταινίες του, επιχειρεί είτε να επισημάνει, είτε να παραμερίσει την ομίχλη, ώστε να δούμε πίσω της το πραγματικό τοπίο. Τούτο το δύσκολο έργο, αν δεν το αναλάβουν οι ποιητές υπεύθυνα, είμαστε οριστικά χαμένοι. Γιατί οι ιστορικοί απέτυχαν. Άλλωστε, οι πλείστοι των ιστορικών στην ελλάδα, εκτός από δημόσιοι υπάλληλοι μισθοδοτούμενοι ως καθηγητές κι ως ακαδημαϊκοί, είναι και «εθνικόφρονες». Τουτέστιν φρονούν εθνικά μόνο στο βαθμό που τους το επιτρέπει ένα σενάριο που γράφτηκε από τους υπηρέτες της πολιτικής και της ιστορικής σκοπιμότητας, αυτούς που δημιούργησαν τεχνητά μια έωλη «εθνική συνείδηση» εκ του μη όντος και ίσα ίσα για να το βολέψουν με το Διεθνές Δίκαιο το 1830, τότε που οι μεγάλες δυνάμεις της εποχής ζητούσαν, προκειμένου να επιτρέψουν τη δημιουργία νεοελληνικού εθνικού κράτους, ν’ αποδείξουν οι Έλληνες πως είναι όντως Έλληνες, διότι το Διεθνές Δίκαιο αποκλείει τη δημιουργία κράτους αν δεν υπάρχει μια ενιαία εθνότητα που ζητάει να συγκροτηθεί σε κράτος. Εκτός, βέβαια, κι αν αυτό το κράτος οριστεί εξ αρχής σαν πολυεθνικό, όπως στις ΗΠΑ, τη Σοβ. Ένωση, την Ελβετία, το Βέλγιο και αλλού. Η λύση του πολυεθνικού κράτους που συζητήθηκε σοβαρά κι εδώ το 1830 απορρίφτηκε τελικά κυρίως για να αποφευχθεί ο κίνδυνος συνέχισης των εμφυλίων πολέμων που κατασπάραξαν την Ελληνική Επανάσταση και που ήταν σχεδόν στην κυριολεξία εμφύλιοι: πόλεμοι ανάμεσα σε φυλές.

Και ούτω πως, δια της χωροφυλακής και δια της ορθοδοξίας, άρχισε να δημιουργείται από τότε, τεχνηέντως η «εθνική συνείδηση» εν Ελλάδι. Αν λείψει ο χωροφύλακας κι ο παπάς, νοούμενοι ως οι κύριοι παράγοντες της εθνικής μας συνοχής, όλα θα καταρρεύσουν εδώ, κι ο Έλληνας, φανερά πλέον κι όχι συγκαλυμμένα όπως σήμερα, θα αρχίσει να αντιμετωπίζει τον παραδίπλα Έλληνα ως τον κύριο εχθρό του, ξεχνώντας όλους τους «προαιώνιους εχθρούς».

Η εθνική συνείδηση των νεοελλήνων είναι λοιπόν ομιχλώδης. Ο Αγγελόπουλος μας το έδειξε αυτό καθαρά στους Κυνηγούς, τη μεγάλη του ταινία για μένα. Εκεί, δεν είναι το φάντασμα της ιστορίας που ενεργεί από το παρασκήνιο ως συνήθως στην Ελλάδα, είναι το φάντασμα της ιστορίας που έρχεται στο προσκήνιο και παίρνει τη θέση της κυρίως ειπείν ιστορίας. (Σε τούτο τον τόπο, υπάρχει πάντα ένα θαμμένο μες στα χιόνια πτώμα αντάρτη, που τρομοκρατεί από εκεί σταθερά αυτούς που δεν είναι βέβαιοι για την αξία και τη σημασία της ιστορίας που δημιούργησαν με τη βοήθεια του Σχεδίου Μάρσαλ, του Δόγματος Τρούμαν, του στρατηγού Βαν Φλητ, και γενικά, όλων των συμμάχων, παλιότερων και νεότερων, που ανέλαβαν να συντηρούν με ενέσεις την πάντα ασθενούσα «εθνική μας συνοχή»).

Το ιστορικό τοπίο των Κυνηγών λοιπόν είναι κι αυτό ένα τοπίο στην ομίχλη. Μόνο που εκεί το θαύμα δε γίνεται και το παραπέτασμα της ομίχλης δε σκίζεται. Οι Μέρες του ΄36 είναι ένα άλλο τοπίο στην ομίχλη, «φωτογραφημένο» από άλλη γωνία. Μόνο που εδώ, η ομίχλη μελετάται «εν τω γίγνεσθαι», αυτό που θα καταλήξει στην πύκνωση της ομίχλης αμέσως μετά το τέλος της ταινίας, την 4η Αυγούστου, τότε που κανείς λογικός άνθρωπος δεν ήξερε «γιατί χαίρεται ο κόσμος» κι ο μικρός Αλέξανδρος του τοπίου στην ομίχλη θα μπορούσε να ρωτήσει ευλόγως τον πατέρα του, αν υπήρχε: «γιατί χαίρεται ο κόσμος και χαμογελά πατέρα, όπως ισχυρίζεται κάποιος που ισχυρίζεται πως είναι ποιητής;» Όμως πατέρας δεν υπάρχει για να απαντήσει σε αυτή την αφελή, παιδική ερώτηση. Και τις απαντήσεις αναλαμβάνουν να μας τις δώσουν οι αρχηγοί, οι πατέρες του έθνους, οι σωτήρες, οι φύλαρχοι ουσιαστικά, οι τοπάρχες φύλαρχοι που ενώ μιλούν σα φύλαρχοι αυτοπροτείνονται σαν πατέρες του έθνους. Όμως ποιου έθνους;  Πού είναι το έθνος; Στις φυλακές; Στη Μακρόνησο; Στο αστυνομικό τμήμα της γειτονιάς; Στην εκκλησία της ενορίας; Στην Ελλάδα το έθνος είναι παντού και πουθενά. Στην Ελλάδα έθνος είναι το κράτος. Κι ο αντικρατικά σκεπτόμενος χρίεται αυτομάτως αντεθνικά σκεπτόμενος.

Στην Αναπαράσταση, πρώτη ταινία του Αγγελόπουλου, ταινία-κλειδί για την κατανόηση ολόκληρου του έργου του, η αναπαράσταση ενός φόνου καθίσταται αδύνατη,γιατί ανάμεσα στο γεγονός και την αναπαράστασή του εγκαθίσταται η ομίχλη που δημιουργεί το δαιμονικό ένστικτο της αυτοσυντήρησης δυο ουσιαστικά αθώων δολοφόνων, που προσπαθούν να επιβιώσουν σε πείσμα του δολοφονικού τοπίου, που αυτό έκανε στην ουσία το φόνο.

Στον Μεγαλέξαντρο, την πιο σύνθετη και την πιο δύσκολη ταινία του Αγγελόπουλου, η ομίχλη δημιουργείται απ’ το σμίξιμο του θρύλου με την ιστορία. Ξέρουμε πως στην Ελλάδα, ο μύθος προτείνεται σταθερά σαν ιστορία και η ιστορία είναι μυθοποιημένη στο έπακρο. Τούτη τη φοβερή ισορροπία, που είναι η σταθερή αιτία της ανισορροπίας μας, ο Αγγελόπουλος την περιγράφει σ’ αυτό το φίλμ με εναν εντελώς ιδιοφυή τρόπο.

Στο Ταξίδι στα Κύθηρα, την ομίχλη, τη δημιουργεί η ιδιομορφία της ελληνικής ιστορίας, που ενώ έχει πάντα μια περιφέρεια, δεν έχει ποτέ και ένα κέντρο. Δεν υπάρχει πατρίδα για τους Έλληνες, παρά μόνο εκτός ελλάδας. Ο γερο-αντάρτης στο τέλος θα πάρει ξανά το δρόμο της εξορίας, γιατί η πατρίδα του έχει γεμίσει από δοσίλογους, παλιότερους και νεότερους, και δεν έμεινε ούτε μια σπιθαμή γης για τους πατριώτες. Το ελληνικό κέντρο είναι χαμένο στην ομίχλη, όχι για να μην το βρει ο εχθρός, αλλά για να μην το βρει και το κατοικήσει ο Έλληνας.

Στο Μελισσοκόμο, η ομίχλη βγαίνει απ’ τη μούχλα των σάπιων ονείρων, και κατακλύζει τα πάντα. Ο μελισσοκόμος δεν έχει πια τόπο να σταθεί, κι όταν φτάσει στο τέρμα του ταξιδιού του πεθαίνει, στέλνοντας ένα μήνυμα με το χέρι του μέσα απ’ τη γη, το μόνο βέβαιο και σταθερό σημείο αναφοράς στην ελληνική ιστορία. Το μήνυμα του το συλλαμβάνουν τα παιδιά στην επόμενη ταινία. Τα παιδιά του Τοπίου στην ομίχλη είναι τα παιδιά του μελισσοκόμου που πέθανε. Και που τώρα τον ψάχνουν έξω απ’ τα σύνορα της Ελλάδας, γιατί η Ελλάδα βρίσκεται πάντα έξω απ’ τα σύνορά της, αυτά που δε θέλησε να περάσει ο μελισσοκόμος μέσα στη σωτήρια αλλά θανατερή φυγή του απ’ τις συμβάσεις μιας κοινωνίας που δε γνωρίζει άλλον τρόπο να υπάρχει εκτός από τη συμβατικότητα, αυτήν που προέκτεινε μέσα στην κοινωνική ζωή η συμβατικότητα της ελληνικής ιστορίας

Αντίο Θάνο τώρα που έφτασες στη θολή γραμμή των οριζόντων

                                        Θα μείνω πάντα ιδανικός κι ανάξιος εραστής
                                         των μακρυσμένων ταξιδιών και των γαλάζιων πόντων,
                                         και θα πεθάνω μια βραδιά σαν όλες τις βραδιές,
                                         χωρίς να σχίσω τη θολή γραμμή των οριζόντων.

                         

"Τον θάνατο, δεν τον φοβάμαι! ΚΑΘΟΛΟΥ! Από την ώρα που γεννιόμαστε μέχρι την ώρα που πεθαίνουμε με νορμάλ τρόπο, περνάνε 4.160 Σαββατοκύριακα. Πενήντα δύο είναι τα Σαββατοκύριακα του έτους, επί 80 χρόνια που ’ναι ο μέσος όρος ζωής, 4.160 μας βγαίνει. Εσείς, που είστε νέος, δεν βλέπετε να φεύγουν σαν νερό τα Σαββατοκύριακά σας; Φανταστείτε εμένα, που πάω στα 69. Γεννιόμαστε, εν ολίγοις, για να παλέψουμε στο ρινγκ με έναν τύπο τρία μέτρα ψηλό, γεροδεμένο, φορμαρισμένο, ο οποίος είναι προδιαγεγραμμένο ότι στον πέμπτο γύρο θα μας βγάλει νοκ-άουτ. Το στοίχημα που έχω βάλει, και μέχρι τώρα τα ’χω καταφέρει, είναι σε κάθε γύρο να του γαμώ τη μάνα! Τον κερδίζω στα σημεία και με αυτό τον τρόπο τον φρενάρω! Τι θα κάνουμε, θα χεστούμε απάνω μας; Μετά από μια τέτοια ζωή, με όλα αυτά που έκανα στα προσωπικά και στα επαγγελματικά μου, να φτάσω να του λέω: «Σε παρακαλώ, δώσε μου δυο χρόνια ακόμα;». Μη σώσει και μου δώσει!"

Από συνέντευξή του στην lifo

Η λεπτή γραμμή της δημοκρατίας

του Νικόλα Σεβαστάκη

Aπό όλες τις μορφές πολιτικής εμπειρίας και κοινωνικής συνύπαρξης, οι δημοκρατίες είναι οι πιο απαιτητικές. Σε αντίθεση με την ιδέα πως πρόκειται για καθεστώτα της ευκολίας, της τεμπέλικης ανάθεσης και της ευθυνόφοβης βολής, οι δημοκρατίες έχουν ζόρι και κόπο. Μας υποβάλλουν, ας πούμε, στο συστηματικό «βασανιστήριο» των πολλών επιλογών, δίχως να μας καθοδηγούν σε κάθε φάση της ζωής μας προς μια σίγουρη κατεύθυνση. Έτσι, οι ισορροπίες που κατορθώνουμε είναι γεμάτες με απρόβλεπτα και λοξοδρομήσεις. Και δεν υπάρχει καμία εγγύηση πως θα διαρκέσουν ή πως θα αντέξουν στις περιστάσεις και στις κρίσεις τους. Ενώ στους ολοκληρωτισμούς η κοινωνία δεν έχει δικαίωμα στην αποτυχία ή στο λάθος, στις δικές μας κοινωνίες η αποτυχία κατέχει, μάλλον, τη μερίδα του λέοντος. Γι' αυτό και η δημοκρατία είναι πολίτευμα συμφιλιωμένο με τη φθορά και με τις ανθρώπινες ήττες, με την άνοδο και την πτώση των προσωρινών ειδώλων της.

Κάνω αυτόν τον πρόλογο επειδή νομίζω πως βοηθάει να καταλάβουμε τι σημαίνει λεπτή γραμμή στη δημοκρατική καθημερινότητα: το γεγονός πως μόνο μια λεπτή γραμμή χωρίζει το σοβαρό από το γελοίο, το θεμιτό από το αθέμιτο, το κράτος του νόμου από την καταχρηστική καταστολή που μπορεί και να το υποδύεται. Να, για παράδειγμα, την ίδια πάνω-κάτω μέρα που η Ελληνική Αστυνομία εξαρθρώνει μια ένοπλη ομάδα –ανακαλύπτοντας πολύ σοβαρό, φονικό οπλοστάσιο–, κάποιος υπηρεσιακός παράγοντας αποφασίζει έφοδο σε κατάμεστο κλαμπ στο Γκάζι με προτεταμένα όπλα για την αναζήτηση ναρκωτικών! Στην ίδια συγκυρία όπου έχουν υπάρξει προσπάθειες να φύγουν οι ναρκοπιάτσες από χώρους πανεπιστημίων (και στο Αριστοτέλειο της Θεσσαλονίκης η διαφορά προς το καλύτερο είναι ορατή), επιστρέφει διάταξη νόμου περί κακόβουλης βλασφημίας.

 Όλα αυτά δείχνουν τη λεπτή γραμμή που τίποτε δεν εξασφαλίζει τον σεβασμό της μέσα στο χάος των καθημερινών αντιφάσεων.   H δημοκρατία βρίσκεται διαρκώς στην κόψη: κάποιοι θα συνεχίσουν να τη βρίσκουν υπερβολικά χαλαρή, ενώ άλλοι θα την καταγγέλλουν ως απαράδεκτα κατασταλτική και αυστηρή. Να αντιληφθούμε τη λεπτή γραμμή σημαίνει να αποδεχτούμε την εύθραυστη φύση της δημοκρατίας, τον εσωτερικό της διχασμό ανάμεσα στη σύνεση και στην υπέρβαση, στο μέτρο και στην ασυδοσία. Αυτός είναι ο λόγος που διατηρεί τη σημασία της η παλιά λέξη «επιφυλακή». Ακόμα κι αν κουβαλάει κάτι παλιομοδίτικο και «στρατιωτικό», η επιφυλακή είναι ο τρόπος που διαθέτουν μια ανοιχτή κοινωνία και οι πολίτες της για να μην πιάνονται όμηροι των δύο τάσεων που απειλούν από τα μέσα αυτήν τη χώρα: της τάσης για επιστροφή σε συντηρητικές νόρμες του παρελθόντος ή εκείνης της τάσης που αντιμετωπίζει κάθε κρατική νομιμότητα ως αντίπαλο της ελευθερίας και της αυτονομίας των ατόμων.  

 Ας πούμε, λοιπόν, ότι η δημοκρατία βρίσκεται διαρκώς στην κόψη: κάποιοι θα συνεχίσουν να τη βρίσκουν υπερβολικά χαλαρή, ενώ άλλοι θα την καταγγέλλουν ως απαράδεκτα κατασταλτική και αυστηρή. Να αντιληφθούμε τη λεπτή γραμμή σημαίνει να αποδεχτούμε την εύθραυστη φύση της δημοκρατίας, τον εσωτερικό της διχασμό ανάμεσα στη σύνεση και στην υπέρβαση, στο μέτρο και στην ασυδοσία.   Η ίδια όμως η ζωντανή πραγματικότητα δεν μπορεί ποτέ να γίνει συνετή και κόσμια. Θα παραφέρεται, θα αυθαδιάζει, θα χάνει τον μπούσουλα, θα ματώνει εδώ κι εκεί.

Στην αληθινή ζωή οι αντιθέσεις δεν παίρνουν τα ιδεατά σχήματα που τους χαρίζουμε στο χαρτί ή μιλώντας από κάποια επίσημα βήματα. Η πολιτική, όμως, δεν θα είχε κανένα νόημα αν απλώς παρατηρούσε και σχολίαζε τη βία, τις ανισότητες ή τις βαναυσότητες. Ούτε αν άφηνε την κοινωνία να παλεύει με τις αντιθέσεις και τη διάσπασή της με αυτοδικίες και ιδιωτικούς «στρατούς». Το δυστύχημα είναι πως αυτή η λεπτή γραμμή δεν είναι πάντα πολιτικά δυνατή. Εν θερμώ οι άνθρωποι πολώνονται και χτίζουν σκληρά συναισθηματικά οχυρά. Για παράδειγμα, διαβάζω την ανάρτηση ενός αριστερού πολίτη στο Facebook που λέει: Μια ζωή στο παιχνίδι «κλέφτες κι αστυνόμοι» ήμουν με τους κλέφτες. Είναι βέβαιο πως δεν θα συναντήσουμε να γράφεται το αντίθετο, ούτε στον πιο συντηρητικό «τοίχο» του Facebook. Όσο κι αν φαίνεται παράδοξο, μια τέτοια φράση λέει πολλά για τις πολιτικές ταυτότητες και τις προσωπικές ευαισθησίες που κυκλοφορούν τριγύρω. Για πολλούς, η ιδέα της ελευθερίας ελάχιστα απέχει από ένα «Casa de Papel» και τα τραύματα που τους προκάλεσε στην εφηβεία κάποιος ξινός δάσκαλος ή ένας αυστηρός και παλιομοδίτης πατέρας. Άλλοι όμως –και είναι πολύ περισσότεροι αυτοί τα τελευταία χρόνια– νιώθουν πως η δημοκρατία έχει λυγίσει προς την άλλη πλευρά, προς την «ασυδοσία», με αποτέλεσμα να της λείπουν οι καλοί φύλακες και τα γερά κρατήματα.

 Είναι εκνευριστική η καθήλωση των πρώτων στη φαντασίωση της ίδιας τους της παρανομίας, σε μια κατά φαντασίαν αντάρτικη ψυχή. Βλέπω όμως με ανησυχία να αυξάνεται ο αριθμός όσων ταυτίζουν πια τον νόμο με το «μπουζούριασμα». Αισθάνομαι ότι πληθαίνουν όσοι απαιτούν γρήγορες λύσεις, ξεμπερδεύοντας με τις εγγυήσεις του νόμου και νοσταλγώντας τις παλιές ιεραρχίες.   Εδώ παίζεται όμως ένα ιδιότυπο ελληνικό ψυχόδραμα. Ενώ «φιλοσοφικά» η Ελλάδα ταυτίστηκε συχνά με την ιδέα του μέτρου, φαίνεται πως δεν μπορούμε να σταθούμε απέναντι στα γεγονότα παρά μέσα από την κατάργηση του μέτρου.

 Η υπερβολή έχει γίνει τρόπος να υπάρχουμε, να παίζουμε ένα θέατρο που μας ανακουφίζει κι έτσι να γινόμαστε αρεστοί στην παρέα. Όλο και περισσότεροι εμφανίζονται είτε να μην πιστεύουν το οτιδήποτε είτε να αρπάζονται από εμμονές που αμφισβητούν τις προθέσεις μα και το ίδιο το δικαίωμα ύπαρξης των άλλων. Μήπως όμως είναι τελικά χαριτωμένη αυτή η μελοδραματική θεατρικότητα; Ή, αντίθετα, έχει γίνει ένας μηχανισμός αναπαλαίωσης και σύγχυσης, ένα παιχνίδι μεσηλίκων που περνούν ώρες κάνοντας επιθέσεις ο ένας στον άλλον; Αν τουλάχιστον αυτή η επιθετικότητα γινόταν διαμάχη ιδεών και σεβόταν τις λεπτές γραμμές της δημοκρατίας, θα είχαμε κέρδος. Θα μπορούσαμε, ας πούμε, να αποφύγουμε τα χωρίς ουσία δράματα, για να επιμείνουμε περισσότερο στις διαφωνίες ουσίας. Μακάρι να μπορούσε να συμβεί! Γιατί, βέβαια, η λεπτή γραμμή της δημοκρατίας δεν συντηρείται από μόνη της.

www.lifo.gr  13/11/2019

Στην Κίνα η πρώτη ψηφιακή δικτατορία -Σύντομα και κοντά μας;

Της Μαρίας Δεναξά

Την πρώτη ψηφιακή δικτατορία ετοιμάζεται να θέσει σε εφαρμογή η Κίνα από το 2020. Με τη βοήθεια της βιντεοεπιτήρησης και τους σαρωτές αναγνώρισης προσώπων, θα επιτηρεί λεπτό προς λεπτό, κάθε έναν από τα 1,5 δισεκατομμύρια πολίτες της. Το πρόγραμμα ονομάζεται «κοινωνική πίστωση» και εφαρμόζεται ήδη πιλοτικά σε 40 πόλεις της αχανούς χώρας. Επί της ουσίας είναι ένας μαζικός έλεγχος των πολιτών, σε πραγματικό χρόνο, με τη βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης.

Ο κάθε πολίτης, ανά πάσα στιγμή, φακελώνεται όπως οι κινήσεις και η συμπεριφορά του. Οι αρχές μπορούν να αναγνωρίζουν πρόσωπα, να σαρώνουν το σώμα, να παρακολουθούν όλους τους πολίτες σε οποιοδήποτε σημείο της κινεζικής επικράτειας κι αν βρίσκονται. Παράλληλα οι κάμερες τροφοδοτούν το σύστημα «κοινωνικής βαθμολόγησης», το οποίο βασίζεται στην επιβράβευση, την τιμωρία και τη δημόσια ταπείνωση. Το σύστημα βαθμολογεί τους πολίτες ανάλογα με την συμπεριφορά που καταγράφουν οι κάμερες. Στη συνέχεια λογισμικά τεχνητής νοημοσύνης, διαχωρίζουν τους πολίτες σε καλούς – που δεν δημιουργούν πρόβλημα στην κοινωνία- και σε κακούς.

Πως γίνεται αυτό; Η βαθμολόγηση του κάθε πολίτη ξεκινάει στην ηλικία των 18. Το άριστα είναι το 1000 ή το Α. Αν οι κάμερες καταγράψουν ότι ο πολίτης βρήκε ένα πορτοφόλι και το παραδώσει στις αρχές, αν βοηθήσει έναν ηλικιωμένο να διασχίσει το δρόμο ή αν δώσει αίμα, τότε η βαθμολογία του αυξάνεται και συγκαταλέγεται στους αξιοσέβαστους και καλύτερους πολίτες της κοινωνίας. Κατά συνέπεια επιβραβεύεται. Έχει προτεραιότητα στις ουρές των δημόσιων υπηρεσιών, δεν πληρώνει εγγύηση στα νοσοκομεία, μπορεί να είναι μέλος του κόμματος, λαμβάνει τιμές σαν ήρωας και βεβαίωση αξιοπιστίας από το κόμμα. Αφίσες με τις φωτογραφίες, το όνομα και την βαθμολογία των «καλών» πολιτών αναρτώνται παντού στην πόλη.

Ο εφιάλτης είναι για όσους η βαθμολογία τους είναι κάτω από το 900 ή από το Α-. Θεωρούνται πολίτες που δεν είναι άξιοι εμπιστοσύνης, δεν μπορούν να πάρουν δάνειο από την τράπεζα για να αγοράσουν ένα διαμέρισμα, να έχουν πιστωτική κάρτα, να ταξιδεύουν με το αεροπλάνο και το τρένο, οι αποταμιεύσεις τους μπλοκάρονται κ. άλλα. Ο ήχος του κινητού τους είναι μια σειρήνα περιπολικού που προειδοποιεί τους τριγύρω ότι κυκλοφορεί ένα κακοποιό στοιχείο ανάμεσα τους. Όποιος τους καλεί είναι υποχρεωμένος να ακούσει πρώτα ένα μήνυμα που αναφέρει ότι ο καλούμενος ανήκει στην χειρότερη κατηγορία πολιτών. Πορτρέτα με το στοιχεία των «κακών» πολιτών, αναρτώνται σε όλους τους δημόσιους χώρους της πόλης όπου ζουν. Ακόμα και στα σινεμά. Τα ονόματά τους, οι διευθύνσεις τους, οι αριθμοί των τηλεφώνων τους όπως και πολλά στοιχεία από την προσωπική τους ζωή είναι καταχωρημένα σε μια μαύρη λίστα, η οποία είναι δημοσιευμένη στο ίντερνετ. Ο καθένας πριν από μια συναλλαγή, μια συνάντηση ή μια φιλία μπορεί ελεύθερα να μελετήσει την βαθμολογία του συνομιλητή του και να αναζητήσει το όνομα του στη μαύρη λίστα.

Με λίγα λόγια η «η κοινωνική πίστωση – βαθμολόγηση» για τον κάθε Κινέζο πολίτη, είναι το διαβατήριο του στην κοινωνία, η δεύτερη του ταυτότητα. Σύμφωνα με τον εμπνευστή του προγράμματος της ολοκληρωτικής επιτήρησης, σκοπός του είναι η ανοικοδόμηση της ηθικής. Επιθυμία είναι οι πολίτες να είναι έντιμοι, ειλικρινείς, να σέβονται τα κοινωνικά συμβόλαια. Επι της ουσίας όμως, η Κίνα, επιχειρεί να σφυρηλατήσει έναν νέο άνθρωπο, υποτακτικό της εξουσίας. Υπάκουο, υποταγμένο, αφοσιωμένο στις επιταγές του κράτους με απολύτως ελεγχόμενη συμπεριφορά.

Σήμερα ο Μεγάλος Αδερφός στην Κίνα, με την αναγνώριση των προσώπων, επιτρέπει συναλλαγές, πρόσβαση σε βιβλιοθήκες, σε αεροδρόμια κτλ. αλλά παράλληλα τιμωρεί και ταπεινώνει, καθώς εντοπίζει παραβάτες, «ανάρμοστες» συμπεριφορές, έτσι όπως τις καθορίζουν οι επιταγές του καθεστώτος. Στην Κίνα του μέλλοντος, εκτός από την αναγνώριση προσώπου, η ταυτοποίηση του πολίτη θα γίνεται και από την στάση του σώματος του. Κατά συνέπεια, τα επόμενα χρόνια, θα είναι ολοένα και πιο δύσκολο για κάποιον να ξεφύγει από τον κρατικό έλεγχο. Με 200 εκατομμύρια έξυπνες κάμερες, εγκατεστημένες σε ολόκληρη τη κινεζική επικράτεια, δηλαδή 1 κάμερα ανά 7 κατοίκους, οι Κινέζοι σε λίγους μήνες, θα είναι οι πιο επιτηρούμενοι πολίτες στον κόσμο. Εκτός από την συμπεριφορά τους, όλες οι συνήθειες τους, η ερωτική τους ζωή, η καθημερινότητα τους θα περνάει από το μικροσκόπιο της επιτήρησης, το οποίο δεν θα χάνει την παραμικρή λεπτομέρεια.

Οι αρχές είναι σε θέση να παρακολουθούν εξ αποστάσεως τη χρήση του διαδικτύου, τις τηλεπικοινωνίες, ταξίδια σε συγκεκριμένους προορισμούς…τα πάντα. Το κράτος θα γνωρίζει τον εκάστοτε πολίτη, καλύτερα απ΄ ό,τι γνωρίζει ο ίδιος τον εαυτό του. Τι γίνεται στην Ευρώπη Ο Μεγάλος Αδερφός δεν εφαρμόζεται μόνο στην Κίνα. Τον Αύγουστο του 2019, οι Financial Times, αποκάλυψαν στους Βρετανούς πως η περιοχή του King’s Cross, και πιο συγκεκριμένα ο σταθμός του Eurostar, έχει εξοπλισθεί με κάμερες αναγνώρισης προσώπου, ενώ ξεκίνησε η εγκατάσταση τους και στον οικονομικό πνεύμονα της Canary Wharf. Στο εμπορικό κέντρο Westfield Stratford City, στο Λονδίνο, οι έξυπνες κάμερες σκανάρουν 300 πρόσωπα το δευτερόλεπτο. Στην πραγματικότητα χιλιάδες Βρετανοί, χωρίς να το γνωρίζουν, έχουν φακελωθεί από τις κάμερες αναγνώρισης προσώπου κατά τη διάρκεια δοκιμών το 2018. Η ΜΚΟ, Big Brother Watch, έδωσε στη δημοσιότητα λίστα με τα μουσεία, καζίνο, ξενοδοχεία, εμπορικά και συνεδριακά κέντρα όπου είχαν εγκατασταθεί έξυπνες κάμερες.

Το Λονδίνο σήμερα είναι η δεύτερη μεγαλύτερη επιτηρούμενη πόλη στον κόσμο, καθώς διαθέτει 420.000 κάμερες επιτήρησης και αναγνώρισης προσώπου. Συνολικά η Μεγάλη Βρετανία διαθέτει 4 εκατομμύρια κάμερες. 1 για κάθε 14 πολίτες της. Περπατώντας κάποιος στο Λονδίνο παρακολουθείται από τουλάχιστον 300 κάμερες Η Γαλλία επιθυμεί την επίσπευση της εφαρμογής ταυτοποίησης με την αναγνώριση προσώπου. Από το 2020, η πρόσβαση στις ιστοσελίδες των δημόσιων υπηρεσιών, θα γίνεται μόνο με την αναγνώριση προσώπου. Hδη ο προϋπολογισμός του 2020, προβλέπει την γενική συλλογή προσωπικών δεδομένων απ όλες τις ιντερνετικές πλατφόρμες που θα τις αναλύει η τεχνητή νοημοσύνη. Στην πόλη της Νίκαιας αντιστοιχεί 1 κάμερα για 145 κατοίκους. Η Νίκαια ήταν η πρώτη πόλη που δοκίμασε πιλοτικά την αναγνώριση προσώπου, μέσω της βιντεοεπιτήρησης, τον Φεβρουάριο του 2019. Στην ίδια πόλη το τραμ διαθέτει σύστημα επιτήρησης που είναι ικανό να διαβάσει τα συναισθήματα στο πρόσωπο των επιβατών. Παράλληλα με την βιντεοεπιτήρηση, σε πολλές γαλλικές πόλεις όπως είναι το Σεν Ετιέν, έχουν εγκαταστήσει μικρόφωνα και αισθητήρες ήχου στους δρόμους, και σε όλους του δημόσιους χώρους, ώστε η αστυνομία να μπορεί ειδοποιείτε και να επεμβαίνει εγκαίρως, για το παραμικρό. Επίσης εξετάζεται σχέδιο εγκατάστασης συστήματος αναγνώρισης προσώπου στις εισόδους των λυκείων της χώρας.

www.aixmi.gr  22/11/2019

Ακόμα σκάνε μερικά βλήματα από τον Β' Π.Π. !!!

wwww.tvxs.gr 29/10/2019

                              

Κλιματική κρίση, ένα λάθος και υποκριτικό debate

 του Μάκη Ανδρονόπουλου

Το έχει νιώσει ολόκληρος ο πλανήτης. Έχουμε εισέλθει σε μια πρωτοφανή κλιματική κρίση, σε μια επικίνδυνη πραγματικότητα που απειλεί να ανατρέψει τα πάντα. Τώρα, αν η «κλιματική αλλαγή» οφείλεται στην ανθρώπινη δραστηριότητα ή είναι ένα φυσικό φαινόμενο που συμβαίνει κάθε ενενήντα χιλιάδες χρόνια και ήρθε η ώρα του (που δεν ήρθε), who gives a dime? Το μόνο που έχει σημασία είναι ότι κινδυνεύουν εκατομμύρια ανθρώπινες ζωές και ολόκληρο το πλανητικό οικοσύστημα, ενδεχομένως κι ο ίδιος ο υπαρκτός πολιτισμός μας.

Αυτό είναι το ζήτημα και όχι αν πρόκειται για φυσικό φαινόμενο που δεν έχει σχέση με τη μόλυνση της ατμόσφαιρας και το φαινόμενο του θερμοκηπίου, οπότε συνεχίζουμε να καίμε ορυκτά καύσιμα και έχει ο θεός ή αν πρέπει να μειώσουμε δραστικά και άμεσα τους ρύπους υιοθετώντας καθαρές τεχνολογίες, ακόμη και την πυρηνική, για να μην φτάσουμε στο «σημείο χωρίς επιστροφή» που έρχεται καταπάνω μας.  

Χωρίς αμφιβολία, οι δύο εκδοχές της κλιματικής κρίσης που βιώνουμε και κυρίως η επικοινωνιακή διάσταση που έχουν προσλάβει, υποκρύπτουν ένα λυσσαλέο ενδοκαπιταλιστικό ανταγωνισμό με σημαντικές γεωπολιτικές διαστάσεις. Οι business που παίζονται γύρω από την κλιματική κρίση είναι τεράστιες. Ενεργειακά project, φαραωνικές υποδομές, οικιστική ανάπτυξη, πράσινα σπίτια και πράσινα …άλογα. Οι μελέτες, sur mesure, υποστηρίζουν κάθε λογής συμφέροντα και ο κόσμος παρακολουθεί αδρανής κάνοντας like στους απειλητικούς ή στους καθησυχαστικούς τίτλους των κοινωνικών δικτύων.

Φυσικά, είναι και οι νέοι που ακολουθούν τη νεαρή Σουηδέζα Greta Thunberg, στην οποία έχουν πέσει πάνω της οι πάντες. Εννοείται πως η καμπάνια της από κάποιους χρηματοδοτείται που προφανώς δεν είναι άγιοι, αλλά σημασία έχει ότι πίσω της δημιουργήθηκε ένα παγκόσμιο μαθητικό-νεανικό κίνημα που αν μη τι άλλο, καταδεικνύει πως δεν κοιμούνται όλοι τον ύπνο του δικαίου. Κάπως έτσι, τα «πράσινα» κόμματα είναι στα πάνω τους και όλοι, συντηρητικοί, σοσιαλδημοκράτες και αριστεροί προσπαθούν να πρασινίσουν, τουλάχιστον στα λόγια.  Η «πράσινη» αριστερά που ψάχνει να βρει χώρο ουσιαστικής παρέμβασης, κατά βάθος αντιλαμβάνεται πως πίσω από όλα αυτά κρύβεται μια καπιταλιστική «στρατηγική αποεπένδυσης», το δικό της περιβόητο degrowth, που φορτώνει τώρα το κόστος στους καταναλωτές και τους φορολογούμενους για τη μετάβαση σε ένα άλλο μοντέλο παραγωγής, προκειμένου να σωθούμε. Ο καπιταλισμός, για μία ακόμη φορά, της πήρε τα …σώβρακα.

Η συγγραφέας και ακτιβίστρια Ναόμι Κλάιν, στο νέο βιβλίο της 

«On Fire: The Burning Case for a Green New Deal» («Καιγόμαστε: Η Καυτή Υπόθεση για μια Νέα Πράσινη Συμφωνία») κάνει λόγο για  κλιματική βαρβαρότητα μέσα από μια εμβριθή κριτική ανάλυση όπου επισημαίνει ότι ο φιλελευθερισμός και οι υπέρμαχοί του είναι παγιδευμένοι σε μια ιδεολογία αδιαφορίας για την κλιματική κρίση, αφού δεν μπορούν να φανταστούν τίποτα εκτός από την επικερδή ανάπτυξη και την κατανάλωση. Υποστηρίζει επίσης ότι η κλιματική κρίση είναι άρρηκτα δεμένη με την μετανάστευση και τον ρατσισμό. «Η λευκή υπεροχή προέκυψε όχι επειδή κάποιοι είχαν ιδέες που θα οδηγούσαν πολλούς ανθρώπους στον θάνατο, αλλά επειδή ήταν χρήσιμο να προστατευτούν οι βάρβαρες αλλά ιδιαίτερα επικερδείς δραστηριότητες. Η εποχή του επιστημονικού ρατσισμού ξεκινά μαζί με το εμπόριο των σκλάβων – υπάρχει ερμηνεία γι’ αυτήν την κτηνωδία. Αν η απάντησή μας στην κλιματική αλλαγή είναι η θωράκιση των συνόρων μας, τότε φυσικά, οι θεωρίες που θα δικαιολογούσαν αυτή την απόφαση, που δημιουργούν αυτή την ιεράρχηση της ανθρωπότητας, θα επανέλθουν» . (Democracynow, 9/2019)

Από την άλλη, είναι πολύ πιθανό, μια παγκοσμίως συντονισμένη επιθετική πολιτική μείωσης των ρύπων να μην επηρεάσει δραστικά την κλιματική αλλαγή και τα φαινόμενα να συνεχιστούν. Δεν υπάρχει εγγύηση για τίποτε, ούτε έτσι, ούτε αλλιώς.

Σημειωτέον ότι το επιχείρημα πως το διοξείδιο του άνθρακα είναι ελάχιστο στη γήινη ατμόσφαιρα -μόλις το 0,04%-, δεν σημαίνει πως δεν υπάρχουν περιοχές του πλανήτη, βιομηχανικές ή μεγαλουπόλεις που η ατμόσφαιρα είναι εξαιρετικά βεβαρυμμένη. Πεθαίνουν εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι κάθε χρόνο εξ αιτίας του μολυσμένου αέρα. Παράλληλα, τα επιχειρήματα των οικολόγων που δεν θέλουν τα φωτοβολταϊκά γιατί χαλάνε το μικροκλίμα ή τις ανεμογεννήτριες γιατί σκοτώνουν τα πουλιά και την αισθητική είναι για …κλωτσιές.

Είναι σαφές λοιπόν πως οι κυβερνήσεις βρίσκονται ανάμεσα σε δύο πυρά και υποκρίνονται πως νοιάζονται για τον κόσμο, όπως άλλωστε προκύπτει από τις εκθέσεις και τις σχετικές συνεδριάσεις στον OHE. Οι διασκέψεις διαδέχονται η μία την άλλη, αλλά τα αποτελέσματα είναι πενιχρά, ως προς την απρόσμενη ένταση των καιρικών φαινομένων. Η μη δεσμευτική Συμφωνία των Παρισίων (2015) κατέρρευσε και οι εκπρόσωποι των 197 χωρών του Οργανισμού χειροκροτούν την Γκρέτα δήθεν προβληματισμένοι.

Στο μεταξύ οι πλούσιοι, εκτός από τις offshore, το ξέπλυμα μαύρου χρήματος, την πρώτης ποιότητας κόκα και τα κέντρα ανανέωσης, την άψογη διατροφή κλπ, αγοράζουν σαν τρελοί τεράστιες εκτάσεις – «ρεζέρβες επιβίωσης» στη Νέα Ζηλανδία, στην Αυστραλία, στη Μαδαγασκάρη, στη Μεσόγειο, στη Νότια Αμερική, όπου δηλαδή, οι κρυφές μελέτες που γίνονται γι΄ αυτούς τους λένε ότι θα υπάρχει ασφάλεια. Εκεί στα τεράστια κτήματά τους καλλιεργούν βιολογικά, φτιάχνουν καταφύγια και φράκτες, γι΄ αυτούς και τους υπηρέτες και τους μπράβους τους. Αλλά είναι βέβαια και οι collapsistes, οι οπαδοί της θεωρίας της επικείμενης κατάρρευσης του γήινου οικοσυστήματος που φτιάχνουν κι αυτοί «κοινότητες επιβίωσης».

Κάπως έτσι, ο καθείς κοιτάει την πάρτη του, αυξάνεται ο κοινωνικός μηδενισμός και η εντροπία του κοινωνικο-πολιτικού συστήματος, η απορρύθμιση των πάντων, η έκπτωση του διεθνούς δικαίου, η εκκόλαψη της αυταρχικής μετα-δημοκρατίας και του …dark web. Όλα δείχνουν πως θα εισέλθουμε σύντομα στην εποχή των Σωτήρων.

http://makisandronopoulos.blogspot.com  6/10/2019

Ο ανασκολοπισμός της Ιστορίας

του Νίκου Μπίστη

Το Ευρωκοινοβούλιο αδυνατώντας να ασχοληθεί με τα προβλήματα του παρόντος και του μέλλοντος της Ευρώπης ασχολείται με το παρελθόν. Με τρόπο προκλητικό και εξοργιστικό. Αυτή την φορά ξεπέρασε κάθε προηγούμενο, δεν περιορίστηκε  στην εργαλειακή χρήση της Ιστορίας αλλά προχώρησε στον ανασκολοπισμό της.

Απεφάνθη ότι ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος υπήρξε άμεσο αποτέλεσμα του Γερμανοσοβιετικού Συμφώνου Μολότωφ -Ρίμπεντροπ, χαρακτηρίζει την ΕΣΣΔ συνυπεύθυνη με την ναζιστική Γερμανία για τον Β Παγκόσμιο Πόλεμο και ζητά να καθοριστεί .... «Ημέρα μνήμης των θυμάτων ολοκληρωτικών καθεστώτων» η ημερομηνία υπογραφής του Γερμανοσοβιετικού Συμφώνου. Είναι η φυσική και επιδιωκόμενη κατάληξη της ανιστόρητης εξίσωσης φασισμού - ναζισμού με τον κομμουνισμό. Καθόλου τυχαία επέλεξαν  τον δεύτερο παγκόσμιο Πόλεμο για την τελική επίθεση στην Ιστορία και την μνήμη. Τότε σφυρηλατήθηκε η μεγάλη αντιφασιστική Συμμαχία των τριών μεγάλων και ο αντιφασισμός από τα κάτω, ρεύμα που επιβίωσε και επηρέασε εξελίξεις ακόμα και την περίοδο του ψυχρού πολέμου.

Τα μεταπολεμικά χρόνια δημιουργήθηκε η υγειονομική ζώνη που απαγόρευε στην Ακροδεξιά να πλησιάσει κυβερνητικούς θώκους στην Ευρώπη. Τώρα η υγειονομική αυτή ζώνη έχει καταργηθεί. Πληθαίνουν οι μεταμφιεσμένοι Ακροδεξιοί που συμμετέχουν σε κυβερνήσεις η κτυπάνε την πόρτα τους. Η σχετικοποίηση της Ακροδεξιάς, η ενσωμάτωση της ρητορικής της από τμήμα της Δεξιάς, διευκολύνεται από την αποδιάρθρωση του πάλαι ποτέ αντιφασιστικού μετώπου, τον κατακερματισμό του και τέλος την εξομοίωση  με ψευδοεπιστημονικά επιχειρήματα του κομμουνισμού με τον ναζισμό. Και αυτά την ώρα που Λεπέν, Σαλβίνι, Ούρμπαν και άλλοι αποτελούν τον πραγματικό κίνδυνο για την Ευρώπη και την Δημοκρατία. Αποδεικνύεται πέραν πάσης αμφιβολίας ότι οι πόλεμοι της μνήμης αφορούν το μέλλον. Ελέγχοντας το παρόν, ξαναγράφουν το παρελθόν για να κυριαρχήσουν στο μέλλον.

Αν έπρεπε να οριστεί μια ημέρα ντροπής για αυτούς που με την υπογραφή τους απελευθέρωσαν την επιθετικότητα του Χίτλερ, αυτή είναι η 28 Σεπτεμβρίου του 1938 όταν Χίτλερ, Μουσολίνι, Τσάμπερλαιν και Νταλαντιέ υπέγραψαν ερήμην της κυβέρνησης της Τσεχοσλοβακίας την Συμφωνία του Μονάχου και τον διαμελισμό της Τσεχοσλοβακίας. Σε λιγότερο από ένα χρόνο ο Χίτλερ κατέλαβε το σύνολο της χώρας. (Αξίζει εδώ να θυμηθούμε ότι η πολύπαθη μεταγενέστερα Πολωνία και η Ουγγαρία έσπευσαν όπως οι ύαινες στα αποφάγια , να προσαρτισουν δύο περιοχές της Τσεχοσλοβακίας. Το αναφέρω γιατί οι κυβερνήσεις αυτών των δύο χωρών πρωτοστατούν στον πόλεμο της μνήμης αλλά για τα πεπραγμένα τους παρουσιάζουν κενά μνήμης). Η Συμφωνία ήταν αποτέλεσμα της πολιτικής κατευνασμού του Χίτλερ στην οποία επιδόθηκαν με παταγώδη αποτυχία οι Αγγλογάλλοι. Ήταν όμως και κάτι επιπλέον. Αποτυπωνόταν σε αυτήν και η συνεχής επιδίωξη  των Δυτικών να στρέψουν τον Χίτλερ προς Ανατολάς. Αυτός είναι ο λόγος που η Γαλλία - η οποία συνδεόταν με αμυντική συμφωνία με την Τσεχοσλοβακία- απέρριψε την πρόταση της Σοβιετικής Ένωσης για στρατιωτική συνεργασία σε περίπτωση γερμανικής επίθεσης στην Τσεχοσλοβακία. Στην συνέχεια υπέγραψε την Συμφωνία του Μονάχου την οποία καταδίκασε εξ αρχής η Σοβιετική Ένωση

 Γι’ αυτό δεν μπορεί να αξιολογήσει κάποιος το Σύμφωνο Μολότωφ Ρίμπεντροπ αποσυνδεμένο από την Συμφωνία του Μονάχου. Υπήρχαν και άλλες ενέργειες η παραλείψεις των Δυτικών που τροφοδοτούσαν την υποψία  του Στάλιν ότι δεν επιθυμούν Συμμαχία κατά του Χίτλερ αλλά διέξοδο της επιθετικότητας του τελευταίου προς Ανατολάς. Πιο χαρακτηριστικές ο επανεξοπλισμός της Γερμανίας με την συνδρομή αμερικανικών και βρετανικών βιομηχανιών κατά παράβαση της Συνθήκης των Βερσαλλιών και η αδιαμαρτύρητη αποδοχή της προσάρτησης (Anschluss) της Αυστρίας τον Μάρτιο του 1938.

Παρόλα αυτά δεν υπάρχει σοβαρός ιστορικός που να μην επισημαίνει την  προσπάθεια του Στάλιν να συνάψει αντιχιτλερική συμμαχία με Αγγλία και Γαλλία. Γιατί, λοιπόν, δεν έγινε δυνατή η έγκαιρη συγκρότηση αυτής της μεγάλης συμμαχίας; Ας αφήσουμε να  απαντήσει ένας υπεράνω πάσης υποψίας μεγάλος Βρετανός, ορκισμένος αντισοβιετικός, που είχε όμως υποχρέωση απέναντι στην ιστορική αλήθεια, μια και στην χώρα του ολομόναχος προειδοποιούσε για τον επερχόμενο όλεθρο και αντιμετωπιζόταν ως γραφικός. Ο Ουίνστον Τσώρτσιλ , στα « Απομνημονεύματα του Β Παγκόσμιου Πολέμου» γράφει : « Εάν ο κ. Τσάμπερλαιν απαντούσε αμέσως όταν έλαβε την ρωσική πρόταση ¨ ναι, ας ενωθούμε εμείς οι τρεις( Αγγλία , Γαλλία και ΕΣΣΔ) και ας σπάσουμε τα πλευρά του Χίτλερ¨ η Ιστορία μπορεί να είχε ακολουθήσει διαφορετικό δρόμο. Χειρότερο πάντως δεν θα μπορούσε να πάρει». Στις 4 Μαΐου 1939 προειδοποιεί « Δώδεκα ημέρες έχουν παρέλθει αφού έγινε η ρωσική πρόταση. Ο βρετανικός λαός έχει το δικαίωμα, εν συνεννοήσει μετά της Γαλλικής Δημοκρατίας να ζητήσει από την Πολωνία όπως μη παρεμβάλλει εμπόδια στον δρόμο της κοινής υποθέσεως. ( εννοεί την άρνηση των Πολωνών να προσφέρουν στον Κόκκινο Στρατό πεδίο μάχης επί πολωνικού εδάφους σε περίπτωση γερμανικής επίθεσης). Όχι μόνο οφείλουμε να δεχθούμε την πλήρη συνεργασία με την Ρωσία αλλά πρέπει να περιληφθούν στην συμφωνία και οι Βαλτικές χώρες, η Λιθουανία , η Λετονία και η Εσθονία.» Και καταλήγει « Αντί όμως να γίνει αυτό, μακρά σιωπή επακολούθησε και ετοιμάζοντο ημίμετρα και συνετοί συμβιβασμοί . Η αργοπορία αυτή ήταν μοιραία για τον Λιτβινωφ ( προκάτοχος του Μολότωφ) .Η τελευταία του προσπάθεια  να καταλήξει σε συμφωνία με τους Δυτικούς είχε αποτύχει. Η αξιοπιστία μας είχε ελαττωθεί . Μια εντελώς διαφορετική εξωτερική πολιτική ήταν αναγκαία για την ασφάλεια της Ρωσίας και έπρεπε να βρεθεί νέος σοβαρός συντελεστής».
 Αυτό ήταν το Σύμφωνο Μολότωφ Ρίμπεντροπ. Θα τρίζουν τα κόκαλα του Τσώρτσιλ βλέποντας τους πολιτικούς του απογόνους- αλλά δυστυχώς και τους Σοσιαλδημοκράτες και τους Πράσινους - να ψηφίζουν αυτές τις ανοησίες.

Υ.Γ. Η συζήτηση για τα εγκλήματα του σταλινισμού , για τις περιπέτειες των διαφόρων εκδοχών του κομμουνισμού  και των ποικίλων επαναστατικών κινημάτων ( Βιετνάμ, Κούβα,) προφανώς πρέπει να γίνεται. Πολλοί από εμάς την έκαναν πολύ πριν από διάφορους όψιμους κατηγόρους, συνήθως μεταμελημένους αριστερούς «που έχασαν την μπάλα». Εδώ όμως πρόκειται για άλλο πράγμα. Και δεν είναι καθόλου τυχαίο ότι ακόμα και ευρωβουλευτές της ΝΔ , το συνειδητοποίησαν και ψήφισαν αναλόγως. Αφήνοντας στην μοναξιά της την κυρία Μισέλ Ασημακοπούλου , στο ίδιο μήκος κύματος με τον ανανήψαντα αριστερό κύριο Απόστολο Δοξιάδη.

thecaller.gr  3/10/2019